Arboretum w Wojsławicach

W 2024 roku buk z Wojsławic, nazywany Sercem Ogrodu, wygrał europejski konkurs Drzewo Roku. To dobra wizytówka miejsca, w którym rośnie ponad 6,5 tys. gatunków i odmian drzew i krzewów oraz kilka tysięcy bylin. Arboretum należy do Uniwersytetu Wrocławskiego, leży 2 km od Niemczy i około 50 km na południe od Wrocławia, a jego kolekcje różaneczników i liliowców są największe w Polsce.

Historia: od romantycznego parku do ogrodu botanicznego

Za początek arboretum przyjmuje się rok 1811, gdy właściciele wsi z rodów von Prittwitz i von Aulock zaczęli aklimatyzować pierwsze drzewa obcego pochodzenia, głównie z Ameryki Północnej. Współczesny charakter nadał ogrodowi Fritz von Oheimb, śląski ziemianin i znawca roślin, który kupił 150-hektarowy majątek w 1880 roku. Specjalnością jego hodowli stały się różaneczniki: w 1920 roku rosło tu około 4 tys. krzewów w 300 odmianach, a jedną z odmian nazwano jego imieniem. Oheimb zmarł w 1928 roku i spoczywa w ogrodzie, a dzieło kontynuował jego syn Arno.

Po wysiedleniu rodziny w 1946 roku park trafił do PGR-u i podupadł. Rangę arboretum uzyskał w 1977 roku, w 1983 roku wpisano go do rejestru zabytków, a od 1988 roku należy do Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. W 2005 roku przyłączono 54 ha nowych gruntów z zabytkowym folwarkiem.

Kolekcje

Według danych z 2020 roku ogród ma 6565 gatunków i odmian drzew i krzewów oraz 7445 roślin zielnych. Najważniejsze zbiory to:

• różaneczniki – 1570 taksonów, w tym 124 historyczne odmiany Seidla,
• liliowce – 3982 taksony; arboretum jest ogrodem pokazowym Amerykańskiego Towarzystwa Liliowcowego,
• bukszpany, hortensje, piwonie, barwinki i oczarowate – razem z różanecznikami i liliowcami mają status Kolekcji Narodowych (od 2011 i 2021 roku).

Osobną część stanowi Polski Ogród Milenijny otwarty w 2020 roku na 5 ha. Na start zgromadzono w nim 1000 polskich odmian roślin dla upamiętnienia 1000-lecia bitwy pod Niemczą, a w 2024 roku kolekcja liczyła już 2462 odmiany. W dawnym kamieniołomie działa GEOretum z 2017 roku, prezentujące skały Dolnego Śląska.

Drzewa, których szukać

• Buk „Serce Ogrodu”, rosnący tu od przełomu XVIII i XIX wieku – Europejskie Drzewo Roku 2024.
• Sośnica japońska – największy i najstarszy okaz w Polsce, wysoka na 15 m.
• Cedr libański posadzony w 1965 roku – także największy i najstarszy w kraju.
• Mamutowiec olbrzymi wyhodowany z nasiona w 1962 roku; w 2018 roku miał 30 m wysokości.
• Winorośl japońska – ponad stuletnia, wspina się na około 25 m.

Tripto podpowiada

Termin wizyty wybierz pod kwiaty: w maju kwitną różaneczniki i azalie, w czerwcu róże, w lipcu liliowce, w sierpniu hortensje, a jesienią dwuhektarowa rabata bylin z trawami. Sezon 2026 trwa od 11 kwietnia do 25 października; kasy są czynne codziennie 9:00–18:00, a po ogrodzie można chodzić do 20:00. Bilet normalny kosztuje 30 zł, ulgowy 20 zł, a parking jest wliczony w cenę (stan na październik 2026). Psów nie wolno wprowadzać, z wyjątkiem psów przewodników. Na spokojne zwiedzanie zarezerwuj 2–3 godziny; na miejscu są dwa punkty gastronomiczne, plac zabaw i punkt sprzedaży roślin.