Wiadukty w Srebrnej Górze

Dwa ceglane wiadukty nad zboczami Srebrnej Góry to najbardziej efektowna pamiątka po kolei sowiogórskiej – linii, która na najbardziej stromym odcinku musiała korzystać z szyny zębatej. Wiadukt żdanowski (ok. 24 m wysokości) i wiadukt srebrnogórski (28 m) stoją dziś w lesie bez torów, a ich arkady robią wrażenie zarówno z dołu, jak i z lotu ptaka.

Historia: kolej, która wspinała się na zębatce

Kolej sowiogórska prowadziła z Dzierżoniowa przez Pieszyce, Bielawę, Srebrną Górę, Przełęcz Srebrną, Wolibórz i Słupiec do Ścinawki Średniej i liczyła 62 km. Miała służyć turystom, ale też wozić węgiel z kopalń w Słupcu i Nowej Rudzie. Pierwsze prace ruszyły w 1897 roku, a do Srebrnej Góry pociągi dojechały 12 grudnia 1900 roku; odcinek do Ścinawki Średniej otwarto 5 sierpnia 1902 roku. Oba wiadukty, o łącznej długości 260 m, zbudowano wiosną 1901 roku. Przy budowie pracowało ok. 300 robotników z różnych krajów – Chorwaci, Czesi, Polacy, Ukraińcy, a nawet Włosi.

Zębatka na 6 procentach

Nachylenie między Srebrną Górą a Przełęczą Srebrną dochodziło do 6%, dlatego na odcinku 6,6 km zamontowano dwulistwową szynę zębatą systemu Abta. Kursowały tu specjalne parowozy adhezyjno-zębate ważące po 56 ton, które mogły uciągnąć skład o masie zaledwie 125 ton; średnia prędkość wynosiła 9,6 km/h. Linia nigdy nie była zyskowna. Po I wojnie światowej ruch turystyczny upadł, 12 października 1931 roku zawieszono kursy między Woliborzem a Srebrną Górą, a w latach 1933–1934 rozebrano tory.

Co zobaczyć

• Wiadukt srebrnogórski na południowo-zachodnim zboczu Ostrogu, niedaleko Przełęczy Srebrnej.
• Wiadukt żdanowski koło Żdanowa, na zboczach góry Kapliczka – oba stoją już w Górach Bardzkich.
• Stalowy wiadukt na Przełęczy Srebrnej, przewieszony nad wykopem dawnej kolei zębatej.
• Mały murowany wiadukt ze zwornikiem z datą 1770 między Przełęczą Srebrną a Nową Wsią Kłodzką – prawdopodobnie starsza przeprawa z czasów budowy twierdzy.

Tripto podpowiada

Wiadukty są budowlami w terenie, więc obejrzysz je bez biletów; najwygodniej dojść szlakami biegnącymi dawnymi nasypami i wykopami. Na oba wiadukty i przełęcz zarezerwuj 2–3 godziny marszu. W 2019 roku samorząd województwa przejął linię między Srebrną Górą a Bielawą Zachodnią. Wycieczkę łatwo połączyć ze zwiedzaniem Twierdzy Srebrna Góra.