Turystyczna Kopalnia w Nowej Rudzie

Węgiel wydobywano w Nowej Rudzie najwcześniej na obecnych ziemiach polskich – pierwsze wzmianki pochodzą z 1434 roku. Ostatni górnicy wyjechali na powierzchnię w 1995 roku, ale ocalała sztolnia Lech – ostatni fragment kopalni – od 1996 roku służy turystom. Dawna Kopalnia Nowa Ruda przy ul. Obozowej 4, na dawnym polu górniczym Piast, to około 700 m podziemnych korytarzy, oryginalna dyspozytornia i przejazd prawdziwą górniczą kolejką.

Jedna z najniebezpieczniejszych kopalń Europy

Górnictwo nabrało tu rozpędu w XVIII wieku wraz z powstaniem kopalni Ruben (1741), poprzedniczki kopalni Piast. Noworudzkie kopalnie miały cechy, których nie znano gdzie indziej. W 1877 roku odkryto złoża łupku ogniotrwałego i po II wojnie światowej było to jedyne miejsce w Polsce, gdzie go wydobywano, oczyszczano i prażono – stąd charakterystyczne piece prażalnicze. Najgroźniejsze były jednak nagłe wyrzuty gazów i skał, zwłaszcza dwutlenku węgla: w latach 1908–1945 odnotowano 596 wyrzutów, które wyrzuciły łącznie ponad 100 tys. ton skał. Największa katastrofa, 10 maja 1941 roku, kosztowała życie 187 ludzi.

Na początku lat 90. zapadła decyzja o zamknięciu KWK Nowa Ruda ze względów ekonomicznych. Jeszcze w czasie jej działania kilku zapaleńców wymyśliło, by zachować część kopalni jako muzeum – tak w 1996 roku powstało Muzeum Górnictwa, dziś Podziemna Trasa Turystyczna.

Co zobaczyć

• Sale wystawowe z narzędziami, maszynami i pamiątkami górniczymi oraz opowieścią o tym, jak powstaje węgiel.
• Oryginalna dyspozytornia z zachowanym sprzętem – dawne centrum nadzoru nad bezpieczeństwem kopalni.
• Podziemna trasa o długości około 700 m w korytarzach dawnego wyrobiska, z pokazem górniczych maszyn i sposobów zabezpieczania chodników.
• Przejazd autentyczną górniczą kolejką w ciemnych korytarzach – nią wyjeżdża się z kopalni na koniec trasy.
• Po drodze pojawia się Skarbnik, duch kopalni z górniczej tradycji, który straszy i rozbawia zwiedzających.

Tripto podpowiada

Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 60 minut, a pod ziemią panuje 8–12°C – weź kurtkę lub bluzę i wygodne buty. Wejścia odbywają się co godzinę: od kwietnia do czerwca oraz we wrześniu i październiku kopalnia działa w godz. 9:00–17:00 (ostatnie wejście 16:00), w lipcu i sierpniu 9:00–18:00, a od listopada do marca 9:00–16:00 z wyjątkiem poniedziałków. W cenniku oznaczonym jako 2025 bilet normalny kosztuje 45 zł, ulgowy 37 zł, grupowy 35 zł; indywidualni turyści nie muszą rezerwować. Przewodnik po angielsku jest dostępny o 9:00 i 16:00 po wcześniejszej rezerwacji i za dopłatą. Trasa jest częściowo dostosowana do wózków, ale niektóre odcinki wymagają pomocy opiekuna.