Zamek Sarny

Jeszcze kilkanaście lat temu Zamek Sarny był ruiną, którą państwo bezskutecznie próbowało sprzedać, a zainteresował się nią nawet ówczesny książę Karol. Dziś renesansowo-barokowa rezydencja na skarpie nad Włodzicą jest jednym z najciekawszych przykładów ratowania zabytku na Ziemi Kłodzkiej — z hotelem, kawiarnią w XVI-wiecznym wnętrzu, odtwarzanym parkiem i główną sceną festiwalu literackiego Góry Literatury prowadzonego przez Fundację Olgi Tokarczuk.

Historia: od dworu Reichenbachów do ruiny

Zespół stoi w przysiółku Sarny wsi Ścinawka Górna (gmina Radków), w widłach Włodzicy i Ścinawki; po niemiecku nazywano go Schloss Scharfeneck. Pierwotny skromny dwór obronny istniał tu przed XV wiekiem. W 1590 roku Fabian von Reichenbach zbudował trzykondygnacyjny renesansowy dwór, który hrabiowie von Götzen przebudowali na pałac w 1661 roku i w pierwszej połowie XVIII wieku. Była to wtedy jedna z najokazalszych rezydencji rodowych hrabstwa kłodzkiego.

W latach 20. XVIII wieku hrabia Franciszek Antoni von Götzen dobudował kaplicę św. Jana Nepomucena z freskami — równolegle finansował przebudowę kościoła w pobliskich Wambierzycach. W XIX wieku Götzenowie sprzedali majątek, który do 1945 roku należał do rodzin przemysłowców. Bracia Heinrich i Max Schneiderowie zlecili w latach 1880–1890 przekształcenie otoczenia słynnemu projektantowi ogrodów Eduardowi Petzoldowi.

Po wojnie zespół podupadał, a najgorsze przyszło po likwidacji PGR-ów po 1989 roku. W 2010 roku przejęciem zainteresowała się brytyjska fundacja Save Britain’s Heritage pod patronatem księcia Karola, ale do transakcji nie doszło. Przetargi w latach 2011 i 2013 z ceną wywoławczą około 1,5 mln zł również się nie powiodły. Pod koniec 2013 roku obiekt kupili prywatni właściciele, którzy powołali Fundację Odbudowy Dworu Sarny.

Co zobaczyć

Pierwszym obiektem otwartym po remoncie był w 2017 roku dom bramny — jeden z najstarszych budynków zespołu, przez który prowadzi przejście do kaplicy. W kaplicy zwróć uwagę na iluzjonistyczny, malowany ołtarz z 1738 roku, poddany konserwacji w 2023 roku. Odbudowano też dach XVII-wiecznego spichlerza oraz dach i hełm wieży dworu.

Park zamkowy, odtwarzany od 2014 roku, w 2020 roku przyjęto do Europejskiego Szlaku Ogrodów Historycznych. Rośnie w nim kilka pomników przyrody, w tym dąb szypułkowy szacowany na około 410 lat. W 2022 roku posadzono tu „Dąb Platynowego Jubileuszu” — jedyne w Polsce drzewo z brytyjskiej akcji na 70-lecie panowania Elżbiety II. Na dawnych tarasach w 2025 roku posadzono pierwsze krzewy odtwarzanej winnicy.

Zamek dziś

Według właścicieli zamek ma 26 pokoi dla gości, restaurację i kawiarnię w XVI-wiecznym wnętrzu, a w kaplicy odbywają się koncerty muzyki renesansowej i barokowej na instrumentach historycznych. Od 2019 roku Sarny biorą udział w festiwalu Góry Literatury, a od 2022 roku są jego główną sceną. Na spotkaniach w parku gościli m.in. Olga Tokarczuk, Swiatłana Aleksijewicz i Agnieszka Holland.

Tripto podpowiada

Zamek to przede wszystkim obiekt hotelowo-kulturalny, a prace konserwatorskie wciąż trwają, więc nie wszystkie wnętrza są dostępne. Najprościej zacząć od kawiarni w domu bramnym i spaceru po parku — przeznacz na to 1–2 godziny. Godziny otwarcia, koncerty i terminy festiwalu sprawdź przed przyjazdem na stronie zamku.

Sarny leżą między Nową Rudą a Radkowem, a w okolicy warto zobaczyć sanktuarium w Wambierzycach, związane z tą samą rodziną Götzenów. Jeśli zostajesz na dłużej, połącz wizytę z Górami Stołowymi.