Rynek w Ząbkowicach Śląskich

Nad Rynkiem w Ząbkowicach Śląskich góruje neogotycki ratusz z wieżą o wysokości 72 m — już szósty w tym miejscu od założenia miasta. Jego poprzednika strawił wielki pożar z 24 kwietnia 1858 roku, a na budowę nowego władze sprzedawały w całych Niemczech pamiątkowy medal z napisami „Gott half" i „Gott hilf". Wokół placu stoją kamienice, z których wiele ma metrykę sięgającą XV–XVI wieku, a kilka minut dalej przechyla się słynna Krzywa Wieża.

Historia: miasto zwane Frankenstein

Ząbkowice powstały około 1280 roku na skrzyżowaniu traktu z Wrocławia do Pragi z drogą z Nysy do Świdnicy. Najstarszy dokument wymieniający civitas Frankenstein pochodzi z 10 stycznia 1287 roku; nazwa połączyła fragmenty nazw dwóch wcześniejszych, nieudanych lokacji — Frankenbergu (Przyłęku) i Löwensteinu (Kozińca). Już w 1298 roku książę Bolko I nadał miastu prawo składu soli i ołowiu, a w 1300 roku działała tu huta szkła.

Pierwszy ratusz wzmiankowano w 1345 roku. Kolejne niszczyli husyci w 1428 roku, wojny Jerzego z Podiebradów, pożar z 1532 roku i wojna trzydziestoletnia. W podziemiach czwartego ratusza w latach 1535–1569 działała Piwnica Świdnicka, a potem miejskie więzienie. Pożar z 1858 roku, zaprószony przez bawiące się dzieci, strawił większość kamienic przy Rynku i pochłonął 27 ofiar. O drugiej w nocy z hukiem runęła wieża ratusza, a dzwon z napisem „Vigilate" (czuwajcie) spadł na plac. Resztki wieży wysadzili 4 maja artylerzyści z twierdzy w Srebrnej Górze.

Ratusz Alexisa Langera

Burmistrz chciał skromnego budynku za 25 tysięcy talarów, ale rada miejska przeforsowała reprezentacyjny gmach. Projekt przygotował wrocławski architekt Alexis Langer, budowa w latach 1862–1864 kosztowała 44,5 tysiąca talarów, a władze wprowadziły się uroczyście 21 maja 1865 roku. Zwróć uwagę na kamieniarkę: wieżyczki, maswerki, wimpergi, maszkarony i rzygacze, a nad wejściem stary herb miasta oraz herby Podiebradów i Auerspergów. Dziś w ratuszu działają Urząd Stanu Cywilnego i Biblioteka Publiczna im. Księgi Henrykowskiej, a biurko dawnych burmistrzów trafiło do Izby Pamiątek Regionalnych.

Na co zwrócić uwagę

• Kamienice przy Rynku — kilkadziesiąt z nich jest w rejestrze zabytków, m.in. dawna gospoda pod nr 29 z XV/XVI wieku i Dom Stanów Ziemskich pod nr 22 z XVIII wieku.
• Wieża ratusza z zegarem i ażurowym hełmem — najlepiej widoczna z narożników placu.
• Krzywa Wieża (34 m, odchylenie 2,14 m, 139 schodów) — kilka minut spacerem od Rynku.

Ciekawostki

• W 1606 roku w mieście osądzono grabarzy oskarżonych o wywołanie zarazy i bezczeszczenie zwłok. Ta mroczna historia, połączona z niemiecką nazwą miasta, stała się podstawą lokalnej legendy o Frankensteinie i Laboratorium Frankensteina.
• W 1826 roku przez miasto przejeżdżał Fryderyk Chopin.

Tripto podpowiada

Rynek to wygodny punkt startu: w promieniu kilkuset metrów są Krzywa Wieża, kościół św. Anny, ruiny zamku i fragmenty murów obronnych. Według strony miasta atrakcje turystyczne Ząbkowic są otwarte przez cały rok w godzinach 9:30–17:30, z wyjątkiem 1 stycznia, Niedzieli Wielkanocnej, 1 listopada i 25 grudnia. Na sam Rynek wystarczy pół godziny, na pętlę z wieżą i zamkiem — 2–3 godziny.