Izba Pamiątek w Ząbkowicach Śląskich

W najstarszym zachowanym domu mieszkalnym Ząbkowic Śląskich, tzw. Dworze Kauffunga przy ul. Krzywej 1, działa muzeum regionalne z osiemnastoma salami pamiątek po dawnych mieszkańcach. Największą atrakcją są jednak piwnice z Laboratorium Frankensteina, opowiadające o tym, jak miasto, które do 1946 roku nazywało się Frankenstein, mogło zainspirować Mary Shelley. Wszystko zaczyna się od mrocznej sprawy grabarzy z 1606 roku.

Historia: dwór z 1504 roku i jego ratownik

Pierwsza wzmianka o budynku pochodzi z 29 listopada 1504 roku. Do 1945 roku dwór należał do kolejnych znanych ząbkowickich rodów, a jego ostatnim właścicielem była parafia katolicka – mieszkał tu kierownik chóru kościelnego Bernhard Walzik. Pod koniec lat 60. XX wieku o ratunek dla zaniedbanego domu zaczął zabiegać miejscowy pasjonat Józef Glabiszewski. Dzięki niemu 9 maja 1972 roku na parterze otwarto Izbę Pamiątek Regionalnych, która dziś nosi jego imię.

Co zobaczyć

Muzeum zajmuje 18 pomieszczeń. Ekspozycje stałe obejmują archeologię, etnografię, gospodarstwo domowe, rzemiosło i skrzynki cechowe, broń, mieszczańskie meble z XVIII i XIX wieku, ręcznie malowane meble śląskie, kufry posażne i podróżne, starodruki, tarcze strzeleckie bractwa kurkowego, a także dawne radia i telewizory. W samym budynku warto zwrócić uwagę na:

• zachowaną kaplicę domową ze zbiorami sakralnymi,
• studnię wewnątrz domu o głębokości około 20 m,
• XVI-wieczne kolumny przyokienne na parterze.

Laboratorium Frankensteina i afera grabarzy

W 1606 roku we Frankensteinie wybuchła zaraza, która według ząbkowickiego Centrum Kultury zabrała niemal trzecią część mieszkańców. Oskarżono o nią ośmioro grabarzy – sześciu mężczyzn i dwie kobiety – którym na torturach wymuszono przyznanie się do sporządzania trującego proszku ze zwłok i rozsypywania go w domach. Proces odbył się 20 września 1606 roku, a w całej sprawie stracono łącznie 17 osób; ostatnia egzekucja miała miejsce w lutym 1607 roku. O sprawie pisała prasa w Augsburgu, a kazania wygłoszone po jej zakończeniu wydano drukiem w Lipsku. Dwa stulecia później Mary Shelley nadała swojemu bohaterowi nazwisko Frankenstein – czy znała tę historię, tego nie wiadomo, ale ząbkowiczanie chętnie tak przypuszczają. Laboratorium działa w piwnicach domu od 2001 roku; niedawno przygotowano tu nową, multimedialną aranżację wystawy w ramach polsko-czeskiego projektu Interreg.

Tripto podpowiada

• Godziny: według Ząbkowickiego Centrum Kultury i Turystyki atrakcje miasta są czynne przez cały rok, codziennie w godz. 9:30–17:30, z wyjątkiem 1 stycznia, Niedzieli Wielkanocnej, 1 listopada i 25 grudnia; ostatnie wejście pół godziny przed zamknięciem (stan na październik 2026).
• Bilety: Izba z Laboratorium Frankensteina – normalny 30 zł, ulgowy 25 zł, rodzinny (2+1) 80 zł.
• Od października do marca w Izbie kupisz też bilety na Krzywą Wieżę i ruiny zamku – wieża odchyla się od pionu o ponad 2 m.
• Na Izbę z Laboratorium zarezerwuj około godziny.