Zespół pałacowo-parkowy Radziwiłłów w Białej Podlaskiej

Zespół pałacowo-parkowy Radziwiłłów w Białej Podlaskiej to dawna rezydencja magnacka z fortyfikacjami bastionowymi na planie pięcioramiennej gwiazdy, dziś park z zabytkową bramą, wieżami, kaplicą i muzeum. Dawny pałac rozebrano w 1883 roku, ale zachowały się ziemne umocnienia, brama wjazdowa i oficyny, a w 2020 roku zakończyła się ich rewitalizacja. To dobry cel krótkiej wizyty w Białej Podlaskiej i spaceru po parku.

Historia zamku Radziwiłłów

W 1622 roku książę Aleksander Ludwik Radziwiłł zawarł umowę z muratorem Pawłem Franciszkiem Negronim na budowę zamku. Powstał trzykondygnacyjny pałac z czterema pięciobocznymi wieżyczkami, otoczony fosą i wałem ziemnym, a budowę ukończono w latach 30. XVII wieku. W ostatniej ćwierci tego wieku dobudowano bramę wjazdową, a około 1700 roku barokowe oficyny i fortyfikacje bastionowe. Zachowane umocnienia ziemne to rzadki przykład fortyfikacji w stylu staroholenderskim. Zniszczenia zaczęły się w 1764 roku od najazdu oddziałów Jana Mikołaja Chodkiewicza, a w 1883 roku częściowo zrujnowany pałac rozebrano.

W lipcu 2020 roku zakończono rewitalizację zespołu: odtworzono umocnienia, bramę koszarską i drewniany most, wyprowadzono ruch samochodowy z otoczenia i wyeksponowano zarys dawnych murów w gruncie.

Co zobaczyć

• Brama wjazdowa z fasadą na wzór łuku triumfalnego i wieża wjazdowa z barokowym hełmem. Od 2024 roku mieści się w niej Muzeum Południowego Podlasia.
• Wschodnia wieżyczka z sgraffitowymi zdobieniami (cztery orły radziwiłłowskie), w której urządzono wystawę archeologiczną.
• Kaplica św. Jozafata Kuncewicza z około 1620 roku.
• Trzy oficyny z początku XVIII wieku i park na dawnym dziedzińcu paradnym.
• Amfiteatr na 990 miejsc, zmodernizowany w 2020 roku.

Ciekawostki

Pierwsza wzmianka o murowanym dworze alkierzowym w Białej pochodzi z 1536 roku. Przed 1746 rokiem zespołem zarządzała Anna Katarzyna Radziwiłłowa, która ozdabiała bramę i wnętrza. W oficynach działają dziś m.in. biblioteka miejska i szkoła muzyczna, a muzeum prowadzi tam wystawy czasowe. W parku stoją też pomnik Bogusława Kaczyńskiego z 2020 roku i figura św. Jana Kantego, odnowiona w 2023 roku. Badania archeologiczne prowadzono tu w latach 1982-1985 oraz w latach 2000-2002 i 2013-2015.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

• Teren parkowy: dostępny dla zwiedzających, bez oficjalnych godzin.
• Muzeum Południowego Podlasia (ul. Warszawska 12): od 1 września do 30 czerwca pn-pt 10:00-16:00, w sobotę nieczynne, w niedzielę 10:30-16:00, ostatnie wejście o 15:00. W lipcu i sierpniu wt-pt 10:30-16:30 i sb-nd 11:00-16:30, w poniedziałek nieczynne.
• Bilety: na wszystkie obiekty muzeum 15 zł normalny i 10 zł ulgowy; sama wieża z wieżyczką 12 i 8 zł; oficyna zachodnia 5 i 3 zł. Bilet rodzinny 2+2 kosztuje 10 zł za osobę, a dzieci do 7 lat wchodzą bezpłatnie.
• Bezpłatnie: wystawy stałe w poniedziałki (we wtorki w lipcu i sierpniu).
• Oprowadzanie po wcześniejszym zgłoszeniu: tel. +48 508 091 745.

Dojazd

Biała Podlaska leży w linii prostej około 150 km na wschód od Warszawy. Zespół znajdziesz przy ulicach Warszawskiej i Zamkowej, w centrum miasta. Dojedziesz samochodem lub komunikacją publiczną; parking sprawdź przy ulicach wokół, bo ruch w centrum jest ograniczony. Na samą wizytę wystarczy 1-2 godziny.

W okolicy

Niedaleko leży sanktuarium w Kodniu (około 33 km w linii prostej), a w samym mieście warto zajrzeć do pozostałych obiektów dawnej rezydencji Radziwiłłów.