Zamek Tropsztyn

Na stromy cypel nad Dunajcem, otoczony wodą z trzech stron, można dotrzeć promem przez Jezioro Czchowskie. Zamek Tropsztyn w Wytrzyszczce jest niemal nową budowlą — odbudowano go od lat 90. XX wieku na ruinach warowni wzmiankowanej już w 1231 roku. Z miejscem wiąże się jedna z najbardziej znanych polskich legend: o skarbie Inków, który miał tu zostać ukryty.

Historia: rycerze, rozbójnicy i ruina

Warownia powstała prawdopodobnie w pierwszej połowie XIII wieku z inicjatywy rodu Ośmiorogów; pierwsza wzmianka pochodzi z 1231 roku. Pierwsze murowane budynki zbudowano przypuszczalnie w XIV wieku, a na przełomie XIV i XV wieku powstał gotycki budynek i pięciokondygnacyjna wieża. Od 1390 roku zamkiem władał ród Chebdów. W 1535 roku przeszedł w ręce Piotra Kmity, kasztelana sandomierskiego, a później zmieniał właścicieli.

W XVI wieku tutejsi burgrabiowie napadali na kupców spływających Dunajcem. Około 1574 roku właściciele pobliskiego Rożnowa najechali zamek i go zrujnowali. Już w 1608 roku opisywano go jako ruinę. Pierwsze wykopaliska przeprowadził tu sądecki historyk Szczęsny Morawski w 1863 roku.

Odbudowa i legenda o skarbie Inków

W 1970 roku ruiny kupił Andrzej Benesz, polityk i wicemarszałek Sejmu, który ze swoich oszczędności chciał je zabezpieczyć. Benesz uchodził za znalazcę inkaskiego kipu — sznurkowego pisma — w zamku w Niedzicy, które według legendy miało wskazywać, że część skarbu Inków ukryto właśnie w Tropsztynie. Zginął w wypadku samochodowym w 1976 roku, zanim zdążył rozpocząć prace, co podsyciło opowieści o „klątwie skarbu". Po 1993 roku fundacja odbudowała zamek z kamienia, żelbetu i stali według badań archeologów i architektów. W latach 1997–1998 zbudowano mury zewnętrzne i bramę wschodnią, a w latach 1998–1999 odtworzono XVI-wieczną bramę wjazdową. Oryginalne fragmenty murów są wyraźnie oznaczone.

Co zobaczyć

• Wieża z punktem widokowym na Jezioro Czchowskie i dolinę Dunajca.
• Lochy i podziemia, wokół których krążą opowieści o tajnych korytarzach.
• Sala tortur i film o domniemanych miejscach ukrycia skarbu.
• Odtworzone mury i bramy z wyraźnie zaznaczonymi średniowiecznymi fragmentami.
• Prom między Tropiem a Wytrzyszczką — krótka przeprawa z widokiem na zamek od strony wody.

Tripto podpowiada

Zamek jest udostępniany zwiedzającym tylko w sezonie letnim, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualne terminy, godziny i ceny u zarządcy. Najciekawiej jest przypłynąć promem z Tropia — zamek odsłania się wtedy stopniowo zza drzew. Trasa prowadzi po stromych schodach, przez lochy i na wieżę, więc nie jest wygodna dla osób z ograniczoną mobilnością. Na zwiedzanie zaplanuj około godziny. W pobliżu leżą inne zamki nad Dunajcem: Czchów (ok. 6 km), Rożnów (ok. 5 km) i Melsztyn (ok. 16 km).