Zamek w Czchowie

Okrągła baszta na wzgórzu nad Dunajcem stała się symbolem Czchowa, choć przez stulecia była przede wszystkim posterunkiem celnym. Królewski zamek pilnował szlaku handlowego na Węgry i pobierał opłaty od towarów spławianych rzeką, a w XVIII wieku jego wieża służyła jako więzienie. Dziś baszta jest w remoncie, po którym ma urosnąć o 6 metrów i zyskać taras widokowy.

Historia: komora celna nad Dunajcem

Pierwsza fortyfikacja powstała tu w drugiej połowie XIII wieku. Była to murowana wieża obronna otoczona drewnianymi umocnieniami, które z czasem zastąpiono kamiennym murem. Zamek kontrolował szlak biegnący doliną Dunajca i mieścił komorę celną dla towarów przywożonych z Węgier. W źródłach pisanych pojawia się po raz pierwszy w 1356 roku.

W XIV i XV wieku wokół wieży wzniesiono mur obronny, bramę wjazdową i budynek mieszkalny, który był siedzibą starostów czchowskich. Na zamku obradował też sąd ziemski. Od połowy XVII wieku warownia stała opuszczona i niszczała, ale sama baszta jeszcze przez sto lat miała zastosowanie. W drugiej połowie XVIII wieku mieściło się w niej więzienie, zlikwidowane po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku.

Co zobaczyć

Najważniejszym elementem jest wolno stojąca, cylindryczna baszta o średnicy 12,5 m i wysokości około 20 m, zbudowana z piaskowca. Górna kondygnacja się nie zachowała, dlatego wieża jest dziś niższa niż w średniowieczu. Wzgórze obiega mur o grubości od 1,2 do 2 m, a we wschodniej części stała wieża bramna, przez którą wjeżdżano na zamek.

W 2000 roku basztę udostępniono zwiedzającym, urządzając w niej punkt widokowy i wystawę archeologiczną. W 2018 roku częściowo odbudowano zamek: odtworzono drewniany pomost, wieżę bramną, dziedziniec i zachowaną część domu gotyckiego. Ruiny inspirowały dawnych artystów – można je zobaczyć na litografii Macieja Bogusza Stęczyńskiego i rysunku Adama Gorczyńskiego.

Remont baszty

Pod koniec lipca 2026 roku obiekt zamknięto w związku z remontem konserwatorskim. Mury baszty mają zostać nadbudowane o 6 metrów i zwieńczone tarasem widokowym, a wewnątrz powstaną nowe schody i oświetlenie. Inwestycja obejmuje też modernizację drogi od Skweru Katyńskiego. Budżet wynosi 2,7 mln zł, umowa przewiduje zakończenie prac do końca 2027 roku, a gmina liczy na ponowne otwarcie już w sezonie 2027.

Tripto podpowiada

Zanim przyjedziesz, sprawdź w Urzędzie Miasta i Gminy Czchów, czy baszta jest już otwarta po remoncie. Nawet gdy wieża jest zamknięta, warto podejść na wzgórze od strony Skweru Katyńskiego i zobaczyć bryłę zamku z zewnątrz. Spacer z rynku zajmie kilka minut, a na samo wzgórze wystarczy około pół godziny. Czchowska warownia była częścią systemu zamków strzegących doliny Dunajca, więc dobrze wpisuje się w trasę po kolejnych ruinach nad rzeką.