Koryznówka w Nowym Wiśniczu

W drewnianym dworku u stóp zamku w Wiśniczu Jan Matejko przeżył narzeczeństwo, spędzał wakacje z rodziną i rysował miasteczko, którego drewnianej zabudowy nikt już nie zobaczy. Kilkadziesiąt lat później, w czasie II wojny światowej, ten sam dom dał schronienie Witoldowi Pileckiemu po ucieczce z Auschwitz — to tu spisał pierwsze zeszyty swojego raportu. Koryznówka od połowy XIX wieku pozostawała w rękach jednej rodziny, Serafińskich, i dlatego zachowała autentyczne wnętrza. Od 1 listopada 2023 roku muzeum jest jednak zamknięte dla zwiedzających.

Historia: dom Serafińskich

Dworek zbudował Leonard Serafiński, ożeniony z Joanną Giebułtowską; według Muzeum Ziemi Tarnowskiej powstał w latach 60. XIX wieku. Do Wiśnicza przyjeżdżali bracia Joanny, Stefan i Stanisław Giebułtowscy — szkolni przyjaciele Matejki — i tak malarz trafił do domu, w którym poznał bliżej Teodorę, najmłodszą siostrę gospodyni, a później swoją żonę. Leonarda Serafińskiego traktował jak przyjaciela i duchowego opiekuna. Pamięć o tych latach zapisała Stanisława Serafińska, córka Leonarda, w spisanych na Koryznówce „Wspomnieniach rodzinnych”.

Matejko, którego mało kto zna

W Wiśniczu powstawały prace mniej znane niż „Bitwa pod Grunwaldem”: rysunki drewnianych kamienic, które do pożaru w 1863 roku otaczały rynek, szkice ruin zamku Kmitów i Lubomirskich oraz karykatury domowników. Rodzina Serafińskich przez pokolenia przechowywała te pamiątki, a w okresie międzywojennym udostępniała je publicznie i wypożyczała na wystawy. W muzeum pokazywano oryginalne, niezmienione wyposażenie dworku — to właśnie ono stanowiło o wyjątkowości tego miejsca.

Wojna i raport Pileckiego

W czasie okupacji w dworku mieszkali Ludmiła i Tomasz Serafińscy, zaangażowani w działalność konspiracyjną Armii Krajowej. Udzielali schronienia osobom ukrywającym się przed Niemcami, a wśród nich znalazł się rotmistrz Witold Pilecki. W 2008 roku przed domem odsłonięto tablicę upamiętniającą „Witolda”. Po wojnie Tomasz Serafiński zaczął sezonowo udostępniać zwiedzającym matejkowskie pamiątki, a rodzina kontynuowała tę pracę.

Od domu rodzinnego do muzeum

W 1976 roku rozpoczął się remont budynku, w którego dokończeniu pomogła ekipa prof. Alfreda Majewskiego, pracująca wtedy przy odbudowie wiśnickiego zamku. W 1981 roku staraniem rodziny otwarto Muzeum Pamiątek po Janie Matejce, od 1985 roku oddział dzisiejszego Muzeum Ziemi Tarnowskiej. Ostatnio muzeum kupiło dworek od spadkobierczyni Serafińskich za środki Województwa Małopolskiego, co ma otworzyć drogę do prac projektowych i remontu, po którym obiekt ponownie przyjmie zwiedzających.

Tripto podpowiada

• Status: oddział zamknięty od 1 listopada 2023 roku do odwołania; przed przyjazdem sprawdź komunikat na stronie Muzeum Ziemi Tarnowskiej (tel. 14 610 06 40).
• Dworek kryty gontem, z otwartym gankiem, stoi w pobliżu zamku w Wiśniczu, więc z zewnątrz można go obejrzeć przy okazji wizyty na zamku.
• Zarezerwuj czas na zamek Kmitów i Lubomirskich i rynek w Nowym Wiśniczu; Koryznówka najlepiej działa jako uzupełnienie tej wycieczki.