Kościół Wniebowzięcia NMP w Nowym Wiśniczu

Dwuwieżowa fasada kościoła Wniebowzięcia NMP dominuje nad wschodnią pierzeją rynku w Nowym Wiśniczu, choć sama świątynia stoi cofnięta od linii zabudowy aż o 100 m. To wzniesiona około 1620 roku fara prywatnego miasta, które założył magnat Stanisław Lubomirski. Wczesnobarokowa architektura przetrwała niemal bez zmian, a jednolite wyposażenie z XVII wieku robi wrażenie od progu.

Historia: fara magnackiego miasta

Stanisław Lubomirski lokował Nowy Wiśnicz jako swoje miasto rezydencjonalne i od początku planował dla niego okazały kościół. Według późniejszej wizytacji murowana świątynia stanęła w miejscu prowizorycznego drewnianego kościoła z 1618 roku. W 1620 roku biskup Marcin Szyszkowski erygował parafię, wydzieloną z parafii w Starym Wiśniczu i Olchowej, i podniósł probostwo do rangi prepozytury. Konsekrację przeprowadził 11 sierpnia 1647 roku sufragan krakowski Wojciech Lipnicki. Autorstwo projektu jest dyskutowane: część badaczy wskazuje Andreę Spezzę, który miał wzorować się po części na kościele kamedułów na krakowskich Bielanach, inni – Macieja Trapolę, architekta pozostającego w służbie Lubomirskich od 1613 roku. W XVIII wieku dobudowano przybudówkę od północy, w 1863 roku spłonęły dachy, a w 1867 roku kościół odnowiono.

Co zobaczyć

• Fasadę – parawanową ścianę o wysokości 24 m, podzieloną na dwie kondygnacje, z figurami świętych Piotra i Pawła w niszach.
• Prezbiterium z obejściem – półkoliste, otoczone korytarzem z przedsionkiem, zakrystią i dawnym skarbczykiem.
• Barokowe wyposażenie z 3. ćwierci XVII wieku: ołtarz główny z obrazem Wniebowzięcia, ołtarze boczne i krzyż w tęczy podtrzymywany przez putta.
• Tabernakulum z około 1620 roku w kształcie kopułowej kaplicy, stalle z 1671 roku i wczesnobarokową spiżową chrzcielnicę.
• Chór muzyczny na szerokiej arkadzie, połączony z konfesjonałami.

Ciekawostki

Obok kościoła stoi wczesnobarokowa plebania, zbudowana jednocześnie ze świątynią z fundacji Lubomirskich – piętrowa, z kwadratową wieżą z boku. Przechowywany jest w niej obraz Jana Matejki „Wskrzeszenie Łazarza” z 1867 roku. Kościół, plebania, cmentarz przykościelny, kamienna dzwonnica i ogrodzenie z dwiema bramkami tworzą razem zespół zabytkowy. Polichromię wnętrza wykonał w 1962 roku A. Marczyński.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy Placu Kościelnym, kilka kroków od rynku. To czynna świątynia parafialna, więc wnętrze najlepiej oglądać poza mszami. Na spokojne obejrzenie wystarczy 30 minut. Fara, rynek i zamek Lubomirskich na wzgórzu dobrze układają się w jeden spacer po dawnym mieście magnackim – zaplanuj na to pół dnia.