Zagroda Maziarska w Łosiu

W wiosce Łosie pod Gorlicami, która przez stulecia żyła z maziarstwa, działa Zagroda Maziarska — łemkowski skansen, oddział Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów. Trzy drewniane budynki z XIX wieku — chyża mieszkalna, budynek gospodarczy i spichlerz — opowiadają historię rzemiosła, które wyniosło wieś na szczyt zamożności.

Czym było maziarstwo

Maziarze wytwarzali z lokalnych wycieków ropy naftowej, eksploatowanej od osadnictwa w XIII i XIV wieku, gęstą maź do smarowania drewnianych osi wozów i narzędzi — „olej skalny”. Rzemiosło było sezonowe: maziarze nie widywali w domu po pół roku, a mówiło się, że „kto nie smaruje, ten nie jedzie”. Handlowali w całej Europie — od Tallinna po Odesę i Słowenię, a każda rodzina miała własny rejon sprzedaży. W szczytowym 1934 roku z wioski wyruszyło 335 wozów maziarskich; ostatni maziarz wyjechał w latach 70. XX wieku.

Historia zagrody

Chyże stoją tu od XIX wieku. Gospodarzyli tu Łemkowie, w tym Spólnikowie — wysiedleni akcją „Wisła” w 1947 roku, po 1956 roku wrócili i starali się odzyskać gospodarstwo przejęte przez państwo. Na wystawie zobaczysz dwa wozy maziarskie, beczki i zalewajki, próbki mazi, strój maziarza oraz mapy handlu; nad stajnią wisi krzyż chroniący zwierzęta — żywicieli rodziny.

W praktyce

Zagroda działa przy Łosiu 34 (gmina Ropa) cały rok, codziennie oprócz poniedziałków. Bilety i godziny ustala Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów — aktualne informacje znajdziesz na muzeum.gorlice.pl. Wizytę połącz z Kasztelem w Szymbarku lub skansenem wsi Pogórzańskiej — to obiekty tego muzeum.