Zamek Stara Baśń w Grybowie

Według legendy smok Grynboss utknął skrzydłami w baszcie grodu w Grybowie, bo zbyt łakomie podkradał kasztelanowi ziołowe nalewki. Ten gród naprawdę stoi, choć nie jest średniowieczny: Zamek Stara Baśń to prywatne muzeum zamkowe, nad którym prace trwają od 2000 roku, pomyślane jako rekonstrukcja warownego grodu założonego przez legendarnego Bolka zwanego Gniewnym. Po galeriach czterometrowego muru połączonego z dwiema basztami można się przejść, a z ich szczytu widać całą okolicę.

Historia przepleciona z legendą

Pomysłodawca nawiązał do XIII-wiecznych najazdów mongolskich. Trzeci z nich, w latach 1287–1288, objął południe Polski i został zatrzymany przez Leszka Czarnego z węgierskimi sojusznikami, a walki toczyły się także na ziemi sądeckiej. Według legendy, którą przywołuje zamek, to tutaj w 1287 roku Bolek Gniewny stanął na czele obrońców przeciw wojskom Nogaja, potomka Czyngis-chana, i dowódcy Złotej Ordy Telebogi.

Twórcy sami zaznaczają, że w rekonstrukcji historia miesza się z legendą, więc nie jest to wierna kopia wydarzeń sprzed 800 lat. Ciekawostką są tunele i pieczary, które na terenie grodu odsłoniła powódź w 2010 roku – ich odbudowa wciąż trwa.

Co zobaczyć

• Mury i baszty – galerie czterometrowego muru i dwie baszty z widokiem na okolicę.
• Wnętrza wykończone kamieniem, cegłą i drewnem, z dawnymi przyrządami i eksponatami.
• Smok Grynboss – bohater zamkowej legendy, którego „przebudzenie” z efektami świetlnymi i pirotechnicznymi zamyka coroczny festiwal.
• Ślady dawnych mieszkańców regionu – w pobliskiej Kąclowej znaleziono brązową siekierkę datowaną na lata 1050–950 p.n.e., a w okolicach Grybowa rzymskie monety z III–IV wieku.

Wydarzenia

Zamek jest siedzibą Stowarzyszenia „Stara Baśń”, które co roku organizuje dni otwarte połączone z międzynarodowym festiwalem kultury „Dawno, dawno temu na Ziemi Sądeckiej” – w 2026 roku odbył się on 26 lipca. Na podzamczu pracują wtedy kowale, garncarze i zielarze, są pokazy walk rycerskich, spektakl plenerowy i wyprawy dziecięcych „tropicieli smoków”; goście w strojach historycznych mają pierwszeństwo wejścia. Dla szkół i przedszkoli zamek prowadzi programy edukacyjne.

Tripto podpowiada

Zamek mieści się przy ul. Grottgera 15 w Grybowie (tel. +48 694 499 488). To obiekt prywatny: grupy zwiedzają go po wcześniejszym uzgodnieniu programu, a termin wizyty indywidualnej najlepiej ustalić telefonicznie lub mailowo. Na terenie nie wolno wprowadzać zwierząt (poza asystującymi) ani dotykać eksponatów. Najwięcej dzieje się podczas letniego festiwalu, ale liczba miejsc w grodzie jest wtedy ograniczona.