Ucho Igielne (Furta Dominikańska) w Sandomierzu

Ucho Igielne, czyli Furta Dominikańska, to wąskie przejście w dawnych murach obronnych Sandomierza, którym ze Starego Miasta schodzi się na zachód, w stronę klasztoru dominikanów przy kościele św. Jakuba. To jedyna zachowana furta średniowiecznych obwarowań miasta i jeden z najciekawszych zakątków sandomierskiej skarpy. Przejście zajmuje chwilę, ale nazwa od razu tłumaczy, dlaczego warto się przy nim zatrzymać.

Historia: furta w ceglanych murach

Ceglane mury Sandomierza zaczęto wznosić w drugiej połowie XIV wieku, a prace trwały do przełomu XIV i XV stulecia. Obwarowania liczyły ponad 1700 m długości i otaczały blisko 16 ha miasta. Mur wzniesiono z cegły w wątku gotyckim na kamiennym fundamencie. Oprócz bram – Opatowskiej, Krakowskiej, Lubelskiej i późniejszej Zawichojskiej – miasto miało kilka furt dla pieszych. Według portalu Medieval Heritage najważniejszą i najstarszą z nich była właśnie furta dominikańska po zachodniej stronie miasta.

Jak mury zniknęły

Już w XVII wieku podmywana przez Wisłę skarpa zabrała część murów od wschodu razem z Bramą Lubelską. W 1810 roku władze Księstwa Warszawskiego wydały pierwsze decyzje o rozbiórce zagrożonych odcinków, a po pożarze z 1813 roku mieszkańcy masowo rozbierali umocnienia na budulec do odbudowy domów. Z bram ocalała tylko Brama Opatowska, a z furt – Ucho Igielne. Dlatego to niewielkie przejście, obok Bramy Opatowskiej, jest najcenniejszym śladem dawnych fortyfikacji miasta.

Co zobaczyć w okolicy

• Kościół św. Jakuba – dominikański kościół zbudowany w latach 1226–1250 z fundacji Iwona Odrowąża, z późnoromańskim ceglanym portalem.
• Wąwóz Królowej Jadwigi – lessowy wąwóz wypłukany przez wodę, ze stepową roślinnością na zboczach.
• Brama Opatowska – gotycka brama z XIV wieku z renesansową attyką, jedyna zachowana brama miejska.
• Zamek Królewski i bazylika katedralna z polichromiami z 1421 roku.

Tripto podpowiada

Furta to publiczne przejście piesze, dostępne bezpłatnie o każdej porze. Schody są strome i nie nadają się dla wózków; po deszczu i zimą bywają śliskie. Na samą furtę wystarczy 10–15 minut, ale najlepiej wpleść ją w spacer z Rynku do kościoła św. Jakuba i dalej Wąwozem Królowej Jadwigi. Samochód zostaw na parkingu poza ścisłym centrum Starego Miasta.