Dzwonnica Katedralna w Sandomierzu

Każdego wieczoru – jak głosi przekazywana w Sandomierzu tradycja – dzwon katedralny wspomina poległych pod Warną i tych, którzy utonęli w Wiśle. Wysoka, kamienna dzwonnica przy Bazylice Katedralnej powstała w latach 1737–1743 i przez stulecia była nie tylko wieżą na dzwony: biła na alarm przy pożarach i najazdach, a w jej piwnicach więziono księży nieposłusznych władzom carskim. Dziś wnętrze jest udostępnione turystom.

Historia: wieża z miedzianym hełmem

Obecna dzwonnica stanęła w miejscu wcześniejszej, rozebranej w 1736 roku. Budową kierował najpierw kanonik Jan Kalisz, a po jego śmierci w 1739 roku kanonik Marcin Jasiński. W 1759 roku wieżę zwieńczono hełmem z ośmioboczną latarnią, a prace ostatecznie zakończono w 1760 roku, gdy kupiono miedzianą blachę na pokrycie hełmu. To późnobarokowa budowla z kamienia, jeden z charakterystycznych akcentów panoramy Wzgórza Katedralnego.

Oprócz funkcji kościelnej – zwoływania na modlitwę i towarzyszenia uroczystościom – dzwonnica pełniła ważną rolę świecką. Katedralne dzwony ostrzegały mieszkańców przed ogniem i wrogiem. W dwupoziomowych piwnicach w XIX wieku więziono duchownych opornych wobec władz carskich, a w czasie okupacji niemieckiej schronienie znajdowała tu ludność żydowska.

Co zobaczyć

• Więźbę dachową – efektowną drewnianą konstrukcję hełmu.
• Podświetlone dzwony na wieży.
• Ikonografię – dawne widoki i materiały poświęcone budowli.
• Zejście do pierwszej kondygnacji piwnic – tam, gdzie przetrzymywano więźniów i gdzie ukrywali się ludzie w czasie wojny.
• Z zewnątrz: hełm z ośmioboczną latarnią, dobrze widoczny z ulicy Mariackiej i z bulwarów nad Wisłą.

Ciekawostki

Tradycja wieczornego dzwonienia wiąże się z bitwą pod Warną z 1444 roku, w której zginął król Władysław III, oraz z pamięcią o ofiarach Wisły – rzeki, która przez wieki była dla Sandomierza zarówno źródłem bogactwa, jak i zagrożeniem. To tradycja ustna, warto jej posłuchać o zmierzchu ze Wzgórza Katedralnego.

Tripto podpowiada

Dzwonnica stoi tuż obok Bazyliki Katedralnej, przy ulicy Mariackiej, kilka minut spacerem od Rynku i Bramy Opatowskiej. Na zwiedzanie wnętrza wystarczy 20–30 minut, więc najlepiej połączyć je z wizytą w katedrze: wejście do bazyliki jest bezpłatne, a ofiary turystów przeznaczane są na utrzymanie i renowację bazyliki i dzwonnicy. Udostępnianie dzwonnicy zależy od sezonu i nabożeństw – aktualne informacje podaje punkt informacji przy katedrze (tel. 695 068 519). W katedrze można wypożyczyć audioprzewodnik (13 zł normalny, 9 zł ulgowy). W okolicy warto zobaczyć Dom Długosza i Zamek Królewski. Wzgórze Katedralne wymaga podejścia, a w samej dzwonnicy są schody.