Święto Ciulimu i Czulentu w Lelowie

Co roku w sierpniu Lelów w powiecie częstochowskim świętuje dwie potrawy pieczone całą noc: polski ciulim i żydowski czulent. Święto Ciulimu i Czulentu odbywa się od 2003 roku i przypomina czasy, gdy w miasteczku obok siebie żyli Polacy i Żydzi. Pierwszą edycję odwiedziło około 120 osób, a dziś festiwal należy do największych imprez tego typu w Polsce.

Historia: od lokalnego pomysłu do festiwalu

Święto zainicjowali wójt gminy Lelów Jerzy Szydłowski i rabin Simcha Krakowski, organizator przyjazdów chasydów do Lelowa. Chasydzi pielgrzymują tu co roku na przełomie stycznia i lutego do grobu (ohelu) cadyka Dawida Bidermana, który w XIX wieku uczynił z Lelowa ośrodek ruchu chasydzkiego. Festiwal ma promować tolerancję i wspólną pamięć obu społeczności. Według PAP już w 2010 roku przyjeżdżało nawet 5 tys. osób, także z Górnego Śląska, a od 2013 roku impreza trwa trzy dni.

Ciulim i czulent

Ciulim to regionalna zapiekanka: gospodynie wieczorem mieszają utarte ziemniaki z żeberkami siekanymi razem z kośćmi, boczkiem i przyprawami, po czym pieką całość w żeliwnym garnku w piecu chlebowym przez noc, aż kości zmiękną. Ciulim lelowski trafił na ministerialną listę produktów tradycyjnych. Czulent to szabatowy gulasz kuchni żydowskiej z mięsa, fasoli, cebuli i kaszy, wstawiany do pieca przed zachodem słońca w piątek, by dogotował się bez pracy w dzień święty. Obie potrawy łączy ten sam rytuał wielogodzinnego pieczenia, ale nie są identyczne – porównywanie ich to główna atrakcja święta.

Co dzieje się na festiwalu

W poprzednich edycjach program dzielił się na dzień polski i dzień żydowski. Polski dzień wypełniały zespoły folklorystyczne i koncerty gwiazd, żydowski otwierało zapalenie menory na scenie, po którym grały kapele klezmerskie i występowali laureaci przeglądu piosenki żydowskiej. Do tego dochodziły warsztaty tańca żydowskiego, wystawy oraz regionalne przysmaki: gęsie pipki nadziewane kaszą, raki, gęsi smalec i lelowska śliwowica.

Tripto podpowiada

Dokładny termin i program kolejnej edycji ogłasza Gmina Lelów i Gminny Ośrodek Kultury – sprawdź je przed wyjazdem. Na festiwal zarezerwuj co najmniej pół dnia, bo degustacje, koncerty i warsztaty rozkładają się na cały dzień. Przy okazji zobacz ohel cadyka Bidermana i przejdź się po miasteczku, w którym obie kuchnie przez wieki istniały obok siebie.