Drewniany kościół św. Idziego w Podlesiu

Drewniany kościół św. Idziego w Podlesiu stoi w spokojnej wsi na północnym skraju województwa śląskiego, w Niecce Włoszczowskiej, w gminie Lelów. Z zewnątrz to skromna, oszalowana deskami świątynia pod gontowym dachem, ale wnętrze zaskakuje rokokowym wyposażeniem. Ciekawy jest też sam układ budynku: prezbiterium skierowano na północ, a zakrystię umieszczono tuż za nim – rozwiązanie rzadko spotykane w drewnianych kościołach.

Historia: trzy kościoły w jednym miejscu

Pierwszy kościół w Podlesiu wymieniany jest w dokumentach w XIV wieku, a ks. Zaborski, autor monografii parafii Lelów, sądził, że parafia powstała już w drugiej połowie XIII wieku. Kolejną świątynię z pierwszej połowy XVII wieku spalili Szwedzi w 1657 roku, podczas potopu. Na jej miejscu w 1728 roku stanął nowy kościół, ufundowany przez dziedzica Aleksandra Tęgoborskiego.

Około 1782–1787, staraniem proboszcza Aniołkiewicza, kościół przebudowano tak gruntownie, że w praktyce wzniesiono go na nowo. Fundatorem był Aleksander Potocki herbu Pilawa, właściciel Podlesia i sąsiedniego Koniecpola, w latach 1807–1811 minister policji Księstwa Warszawskiego. Obok w 1808 roku postawiono wolno stojącą dzwonnicę – datę wyryto nad jej drzwiami.

Co zobaczyć

• Bryłę kościoła: konstrukcja zrębowa na podmurówce, szeroka nawa i węższe prezbiterium, gontowe dachy, ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę, a szczyt fasady oszalowany deskami w jodełkę.
• Zakrystię ze skarbczykiem na piętrze, tworzącą z prezbiterium jedną bryłę.
• Belkę tęczową z dwóch esowatych wolut z barokowym krucyfiksem z XVIII wieku.
• Rokokowy ołtarz główny z końca XVIII wieku, z figurami czterech Ewangelistów i obrazem św. Idziego w otoczeniu dwóch aniołów z początku XVIII wieku; w zwieńczeniu – św. Anna Samotrzeć.
• Ołtarze boczne: lewy z obrazem Matki Bożej z tajemnicami różańcowymi w drewnianej sukience, prawy z obrazem św. Antoniego z Dzieciątkiem.
• Rokokowy chór muzyczny wysunięty półkoliście i wsparty na dwóch kolumnach, a także rokokowe chrzcielnicę i ławy kolatorskie.

Ciekawostki

Św. Idzi, pustelnik zmarły około 712 roku, był w średniowieczu bardzo popularny – jego sanktuarium w Saint-Gilles w Prowansji leżało na drodze pielgrzymów do Santiago de Compostela. Według legendy karmiła go mlekiem łania, dlatego często przedstawia się go z tym zwierzęciem. Był patronem lasów, matek karmiących i rodziców starających się o potomstwo, a odpust parafialny przypada 1 września.

Tripto podpowiada

To czynny kościół parafialny (dekanat koniecpolski diecezji kieleckiej) bez potwierdzonych stałych godzin zwiedzania – najłatwiej zajrzeć do środka przed mszą lub po niej. Na kościół i dzwonnicę wystarczy 30 minut. Warto przejść się na północny skraj wsi, gdzie wśród podmokłych łąk zachowało się średniowieczne grodzisko w kształcie stożka, otoczone nawodnioną fosą. Kościół leży na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego, a we wsi jest przystanek kolejowy Podlesie.