Rynki i stare miasta
Rynek w Przyrowie
O miejscu
Plac Kazimierza Wielkiego w miasteczku lokowanym 15 marca 1369 roku na prawie średzkim. W badaniach nad miastami zdegradowanymi reformą carską z lat 1869–1870 przyrowski rynek uzyskał najwyższy — po Koszycach — stopień miejskości, a od 1 stycznia 2024 roku miejscowość znów jest miastem.
Królewska lokacja i upadek
Przyrów założono jako miasto królewskie na terenie wsi Komorów, staraniem Jakuba Rechickiego z Nagłowic. Rozwój przerwał najazd szwedzki: w latach 1655–1660 zniszczeniu uległo około 70% zabudowy, a na kondycji miasta odbiły się także rokosz Lubomirskiego i zmiana przebiegu głównej drogi z Krakowa do Wielkopolski. Prawa miejskie Przyrów utracił 31 maja 1870 roku i przez kolejne półtora stulecia pozostawał wsią o miejskim rodowodzie.
Co zobaczyć na placu
Na rynku stoi efektowna studnia, a płaskorzeźby miejscowego twórcy Witolda Biedronia przedstawiają zabytki i ważne wydarzenia z dziejów Przyrowa. Dominantą placu jest neogotycki kościół św. Doroty z początku XX wieku — w jego ołtarzu głównym wisi zabytkowy, XVII-wieczny obraz Matki Bożej Szkaplerznej. Po rewitalizacji rynek jest zadrzewioną przestrzenią z ławkami, w której łatwo odpocząć w drodze po Jurze Krakowsko-Częstochowskiej.
Informacje praktyczne
Rynek (pl. Kazimierza Wielkiego) jest dostępny przez całą dobę, a drewniana rzeźbiona tabliczka upamiętnia lokację dokonaną przez króla Kazimierza Wielkiego.
50.8024, 19.5260
Co warto zobaczyć
- Lokacja miasta królewskiego 15 marca 1369 roku na prawie średzkim
- Najwyższy po Koszycach stopień miejskości wśród miast zdegradowanych w 1870 roku
- Neogotycki kościół św. Doroty z XVII-wiecznym obrazem Matki Bożej Szkaplerznej
Atrakcje w pobliżu
Śląskie
Sanktuarium św. Anny w Aleksandrówce
Śląskie
2.4 km
Barokowy kościół św. Anny wzorowany na bazylice padewskiej z gotycką figurką Anny Samotrzeciej i XVII-wiecznym klasztorem dominikanek na Jurze.
Śląskie
Drewniany kościół św. Idziego w Podlesiu
Śląskie
7.5 km
Drewniany kościół św. Idziego w Podlesiu z 1728 roku: rokokowy ołtarz, dzwonnica z 1808 roku i ukryte schodki na ambonę.
Śląskie
Dwór Krasińskich w Złotym Potoku
Śląskie
12 km
Klasycystyczny dworek z 1829 roku, w którym latem 1857 mieszkał Zygmunt Krasiński; dziś muzeum z pamiątkami po poecie i pianinem Erard.
Śląskie
Park Zabytkowy w Złotym Potoku
Śląskie
12 km
Historyczne założenie parkowe nad Wiercicą: pałac z 1856 roku, dworek z 1829, aleje Klonów i Grabowa, kamienny mur z trzema bramami. Tu chodził do ochronki Jan Kiepura.
Śląskie
Dwór w Bystrzanowicach
Śląskie
12 km
Zabytkowy XVIII-wieczny dwór na Jurze, dziś prywatny obiekt noclegowy; zwiedzanie i rezerwację trzeba ustalić z operatorem.
Śląskie
Staw Amerykan w Złotym Potoku
Śląskie
13 km
Staw Amerykan w Złotym Potoku, niegdyś Staw Gorzkich Łez Zygmunta Krasińskiego. Latem kąpielisko z deptakiem, pstrąg z grilla i park linowy.
Śląskie
Grota Niedźwiedzia w Złotym Potoku
Śląskie
14 km
Grota Niedźwiedzia w rezerwacie Parkowe: naturalna jaskinia w dolinie Wiercicy, znaleziska kości zwierząt, szlak „Ku Źródłom” i zasady ochrony.
Śląskie
Młyn Kołaczew w Złotym Potoku
Śląskie
14 km
Drewniany młyn wodny z 1807 roku nad Wiercicą w Złotym Potoku, ostatni z sześciu dawnych młynów rzeki, w granicach rezerwatu Parkowe na Jurze.
Śląskie
Staw Zielony w Złotym Potoku
Śląskie
14 km
Staw Zielony Sen Nocy Letniej w rezerwacie Parkowe w Złotym Potoku. Źródło Spełnionych Marzeń, drewniany Młyn Kołaczew z 1807 roku i Grota Niedźwiedzia.