Skansen Pastewnik w Przeworsku

W dworze z Krzeczowic można przenocować, a w dawnym domu i kuźni rodziny Sowińskich zjeść obiad. Pastewnik w Przeworsku nazywa się „żywym skansenem”, bo uratowane przed rozbiórką drewniane domy nie stoją tu puste, lecz służą jako hotel, karczma i camping. Zespół leży na lewym brzegu Mleczki, w pobliżu zespołu pałacowo-parkowego Lubomirskich, przy drodze w kierunku Rzeszowa.

Historia: „przeworski zamysł”

Pastewnik działa od 1976 roku. Jego pomysłodawcą był przeworski regionalista i ówczesny architekt powiatowy Stanisław Żuk, który nazwał projekt „przeworskim zamysłem”. Drewniane budynki z Przeworska i okolicznych wsi, m.in. Gaci i Krzeczowic, przenoszono w jedno miejsce, konserwowano i dostosowywano do nowych funkcji. Docelowo skansen miał przypominać typowe galicyjskie miasteczko z rynkiem pośrodku i tradycyjną wieś. Jak opisano w artykule naukowym z 2015 roku, realizacja zamysłu w czasach PRL i po 1989 roku napotykała duże trudności, a zespół pozostał nieukończony.

Co zobaczyć

• Dwór z Krzeczowic – parterowy dwór z drewna modrzewiowego z gankiem i tympanonem na czterech kolumnach, kryty gontem łamanym dachem polskim; źródła datują go na XVII lub XVIII wiek. Uznawany jest za najcenniejszy zabytek tego typu w regionie.
• Dom Gacki – piętrowy budynek z 1924 roku z Gaci, dawna siedziba samorządu i organizacji kulturalnych, z czterema alkierzami i dwiema werandami.
• Dom i kuźnia Sowińskich z połowy XIX wieku, przeniesione z ul. Lwowskiej, w których działa restauracja.
• Chałupa Kotlińskich z 1780 roku z ul. Węgierskiej, kryta słomą – rzadki w regionie przykład budownictwa przysłupowego.
• Dom Maślarza – XIX-wieczny dom rodziny burmistrza Walentego Rybackiego, w którym uszlachetniano masło skupowane od chłopów i eksportowano je nawet do Wiednia.
• Domek tkacza Leona Trybalskiego z izbą, sienią-warsztatem i magazynkiem surowca.

Ciekawostki

Najmniejszy obiekt, dom rodziny Urbanów, ma zaledwie 5,12 × 6,44 m i jedną izbę o powierzchni 21 m² – dziś mieści recepcję. Pastewnik wielokrotnie otrzymywał tytuł Mistrza Campingu i Caravaningu.

Tripto podpowiada

Na obejście terenu i obejrzenie domów z zewnątrz wystarczy pół godziny, a dłużej zostaniesz, jeśli zjesz w karczmie. Pastewnik dobrze łączy się ze spacerem po parku Lubomirskich po drugiej stronie Mleczki. Uwaga: domena pastewnik.pl nie należy już do obiektu, więc przed przyjazdem sprawdź telefonicznie lub w aktualnych serwisach noclegowych, czy hotel, karczma i camping przyjmują gości.