Sanktuarium na Świętej Górze w Głogówku

Nad wielkopolskimi polami pod Gostyniem stoi kopia weneckiej bazyliki Santa Maria della Salute. Jej kopuła ma 17 m średnicy i 50 m wysokości, i uchodzi za największą kopułę w Polsce. Bazylika i klasztor filipinów na Świętej Górze leżą formalnie w osadzie Głogówko w gminie Piaski, około 1,5–2 km na wschód od centrum Gostynia. Od 2008 roku zespół jest Pomnikiem Historii.

Historia: wotum i włoska podróż

Wzgórze było miejscem kultu już w średniowieczu, a kaplica Matki Bożej stała tu w 1468 roku. W 1512 roku biskup poznański Jan Lubrański zezwolił na budowę kościoła, a w 1540 roku nieznany wielkopolski malarz namalował obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, który szybko zasłynął jako cudowny. W 1668 roku Adam Konarzewski sprowadził tu filipinów z Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri, którzy opiekują się sanktuarium do dziś.

Obecny kościół miał być wotum Konarzewskiego za cudowne uzdrowienie w dzieciństwie. Fundator wkrótce zmarł, a budowę prowadziła wdowa, Zofia z Opalińskich. Po podróży do Włoch postanowiła zbudować replikę weneckiej świątyni według projektu jej twórcy, Baldassare Longheny. Prace rozpoczęte w 1677 roku prowadzili Jerzy i Jan Catenazzi, kościół konsekrowano w 1698 roku, a kopułę z latarnią dobudował w latach 1726–1728 Pompeo Ferrari. Według niego wzniesiono też klasztor.

Co zobaczyć

• Kopuła – od wewnątrz pokryta polichromią Jerzego Wilhelma Neunhertza z 1746 roku ze scenami z życia św. Filipa Neri.
• Ołtarz główny z lat 1723–1726, dzieło Ignacego Provisore i Jana Siegwitza z Wrocławia, z obrazem Świętogórskiej Róży Duchownej z 1540 roku.
• Ambona z 1756 roku wsparta na postaci Murzyna, po lewej stronie prezbiterium.
• Organy z lat 1766–1768 na chórze muzycznym.
• Kula armatnia nad lewym bocznym wejściem – pamiątka bitwy rosyjsko-pruskiej pod Gostyniem z 1761 roku.
• Ośmioboczna nawa z obejściem i sześcioma kaplicami, a obok klasztor z wirydarzem.

Ciekawostki

W 1806 roku przebywał tu Hieronim Bonaparte, brat Napoleona. Według niektórych źródeł planowano wtedy porwanie cesarza w Poznaniu i podmienienie go na sobowtóra – filipina ks. Stefana Błażewskiego. Hipotezę rozwinął Waldemar Łysiak w powieści „Szachista”. W 1876 roku, w czasie kulturkampfu, władze pruskie rozwiązały klasztor, a filipini wrócili dopiero w 1919 roku. W 1928 roku obraz koronował kardynał August Hlond, a w 1971 roku Paweł VI nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej.

Tripto podpowiada

Na zwiedzanie bazyliki i obejście wzgórza wystarczy około godziny. Kopułę najlepiej obejrzeć z dystansu, z dróg dojazdowych od Gostynia. Jesienią warto trafić na festiwal muzyki oratoryjnej Musica Sacromontana, odbywający się od 2006 roku. Sanktuarium jest czynnym kościołem, więc w czasie nabożeństw ogranicz zwiedzanie, a informacje o mszach znajdziesz na stronie filipinów.