Zamek w Osiecznej

Nad Jeziorem Łoniewskim w południowej Wielkopolsce stoi zamek, w którym gotyckie mury kryją się pod eklektycznym kostiumem z przełomu XIX i XX wieku. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1472 roku, a nad całością góruje 26-metrowa wieża z 1900 roku. W murach mieszkał w ostatnim roku życia jeden z najsłynniejszych szachistów XIX wieku, a od 1959 roku działa tu ośrodek leczenia dzieci.

Historia: od Borków do Heydebrandów

Pierwsza warownia powstała tu przypuszczalnie w XIV wieku dla kasztelana santockiego Wojsława Borka z Gryżyny albo w połowie XV wieku za Macieja Borka. W źródłach z 1472 roku zamek pojawia się jako „castrum et fortalicium”. Od 1512 roku do 1592 roku dobra należały do możnego rodu Górków, a po śmierci ostatniego z nich zamek odziedziczył kasztelan Andrzej Czarnkowski, który rozbudował go około 1601 roku.

Po pożarze z 1665 roku warownię odbudował Jan Opaliński, a w latach 1690–1744 władali nią Mycielscy. W XIX wieku zamek trafił w ręce niemieckich właścicieli. Jego obecny wygląd to efekt przebudowy z lat 1890–1908 według projektu berlińskiego biura Reimer & Körte, zleconej przez Heinricha von Heydebranda. Po 1945 roku zamek służył Instytutowi Zachodniemu jako ośrodek wypoczynkowy, a od 1959 roku dzieciom – dziś mieści się tu Centrum Rehabilitacji im. prof. Mieczysława Walczaka.

Na co zwrócić uwagę

• Manierystyczny portal z 1600 roku, kuty w piaskowcu, z herbem Nałęcz i inicjałami AC Andrzeja Czarnkowskiego. Gmina uznaje go za jeden z najciekawszych przykładów rzeźby architektonicznej tego czasu w Wielkopolsce.
• Tablice fundacyjne Czarnkowskiego i tablicę upamiętniającą odbudowę przez Jana Opalińskiego po 1665 roku.
• Wieżę z 1900 roku, łączącą cechy gotyckie z neoromańskimi.
• Park o powierzchni ponad 2 ha z lipami, platanami, bukiem czerwonolistnym i starą magnolią od strony jeziora.

Ciekawostki

Po 1884 roku zamek odziedziczyła Anna von Helldorff wraz z mężem – Tassilem von Heydebrandem und der Lasa (1818–1899), jednym z czołowych szachistów i teoretyków szachowych swojej epoki. W zamku znajdowała się jego biblioteka szachowa, a on sam mieszkał tu w ostatnim roku życia. Wewnątrz zachowała się sala rycerska z około 1601 roku, nakryta sklepieniem kolebkowo-krzyżowym, z meblami gdańskimi.

Tripto podpowiada

Zamek jest czynnym centrum rehabilitacji, a nie muzeum – nie ma tu regularnego zwiedzania wnętrz. Bryłę i wieżę najlepiej oglądać od strony Jeziora Łoniewskiego, skąd widać, jak zamek i park schodzą ku wodzie. Nie fotografuj pacjentów i nie blokuj dojazdu. Jeśli chcesz wejść na teren obiektu, skontaktuj się wcześniej z centrum. Na spacer wokół jeziora z widokiem na zamek zaplanuj 30–45 minut.