Ratusz w Lesznie

Ratusz w Lesznie to symbol miasta i centralny punkt leszczyńskiego rynku: klasycyzujący gmach z wysoką wieżą zegarową, który od 1639 roku kilka razy płonął i był odbudowywany. Jego historia splata się z czasami Leszczyńskich, Jana Amosa Komeńskiego i książąt Sułkowskich. Po remoncie z 2020 roku budynek zyskał jasną, nową kolorystykę elewacji, więc warto zobaczyć go na żywo – zwłaszcza przy okazji spaceru po starówce.

Historia ratusza w Lesznie

Pierwszy ratusz wzniesiono w latach 1637–1639 w środku rynku, prawdopodobnie według projektu Krzysztofa Bonadury Starszego. Był to późnorenesansowy budynek z wieżą; na piętrze obradowała rada miejska i sąd, w przyziemiu mieściły się m.in. straż i więzienie. Jan Amos Komeński porównywał go z renesansowym ratuszem w Poznaniu.

Kolejne dzieje to seria pożarów:

• 1656 – pożar w czasie wojny ze Szwedami; odbudowa do ok. 1660 r., z nową wieżą Martina Woydy,
• 1707 – spalenie przez wojska rosyjskie; szybka odbudowa,
• 1767 i 1790 – kolejne wielkie pożary miasta.

Obecną, klasycyzującą formę z echami baroku nadała odbudowa z lat 1786–1789, według miejskiego portalu zabytków najpewniej projektu Dominika Merliniego, pracującego wtedy dla Sułkowskich w Rydzynie. Wieżę ukończono ostatecznie w 1817 roku – tę datę nosi chorągiewka na hełmie. Inne źródła łączą natomiast budowę gmachu po pożarze 1707 r. z Pompeem Ferrarim; źródła różnią się w atrybucji, więc ostrożnie traktuj jedną „autorską” wersję.

Ciekawostki z XIX wieku: w 1856 roku, po uruchomieniu kolei Wrocław–Poznań, w ratuszu działała pierwsza w mieście (poza dworcem) stacja telegrafu Morse’a, a w 1895 roku zamontowano nowy mechanizm zegara z głogowskiej fabryki Weissa – złocone wskazówki minutowe mierzyły po 1,6 m. Przed I wojną światową władze miasta rozważały nawet rozbiórkę zawilgoconego ratusza i budowę nowego; sprzeciwił się temu prowincjonalny konserwator z Poznania.

Co zobaczyć

• Wieżę zegarową z tarasem i ośmioboczną wieżyczką zwieńczoną hełmem.
• Narożniki z podwójnymi kolumnami w porządku kompozytowym.
• Portal wejściowy z kartuszami herbowymi i figurą Iustitii (Sprawiedliwości) – jest tam m.in. kartusz Sułkowskich z 1738 roku.
• Tablice pamiątkowe na fasadzie, m.in. upamiętniające Stanisława Leszczyńskiego, 400-lecie miasta i żołnierzy garnizonu leszczyńskiego z 1939 roku.

Obejście budynku z oglądaniem detali zajmie ok. 20–30 minut. Dobrze wygląda zarówno w dzień, jak i wieczorem, po podświetleniu.

Zwiedzanie wnętrz i wieży

Ratusz jest siedzibą władz miasta, a nie muzeum – nie ma stałych godzin zwiedzania wnętrz ani wieży. Wejścia na wieżę organizowano przy okazji wydarzeń. Jeśli zależy ci na wnętrzu, zapytaj wcześniej w Urzędzie Miasta Leszna lub w miejskiej informacji turystycznej. Oglądanie z zewnątrz jest bezpłatne.

Dojazd i parking

Ratusz stoi w samym środku rynku (Rynek 1). Z dworca PKP Leszno dojdziesz pieszo w ok. 10–15 minut. Samochodem z Poznania i Wrocławia najszybciej dojedziesz drogą ekspresową S5. Ścisłe centrum ma ograniczony ruch – zaparkuj na jednej z ulic wokół starówki i dojdź pieszo. Leszno to dobry przystanek w podróży między Poznaniem a Wrocławiem – rynek jest zwarty, a ratusz najlepiej fotografować z jego wschodniej i południowej strony.

W okolicy

Na rynku i w sąsiednich uliczkach zobaczysz odbudowane kamienice, a kilka minut dalej Muzeum Okręgowe w Lesznie, które przybliża dzieje miasta, w tym czasy Komeńskiego. Ok. 10 km na południowy wschód leży barokowy zamek w Rydzynie, także związany z Sułkowskimi.