Pałac w Pawłowicach

Pałac w Pawłowicach pod Lesznem to jedna z najwybitniejszych rezydencji klasycystycznych w Wielkopolsce – dzieło Carla Gottharda Langhansa, architekta berlińskiej Bramy Brandenburskiej. Okazały korpus, dwie oficyny i półkoliste galerie obejmujące rozległy dziedziniec robią wrażenie nawet na tych, którzy widzieli już wiele polskich pałaców. Obiekt nie jest muzeum: należy do zakładu doświadczalnego Instytutu Zootechniki, działa w nim też hotel, dlatego wizytę warto dobrze zaplanować.

Historia pałacu Mielżyńskich

Rezydencję wzniesiono w ostatnich dekadach XVIII wieku dla Maksymiliana Mielżyńskiego, pisarza wielkiego koronnego, na miejscu wcześniejszego dworu. Źródła różnią się co do dat: według rejestru zabytków (zabytek.pl) budowa trwała w latach 1780–1787, a wnętrza wykańczano do połowy lat 90.; zarządca obiektu podaje lata 1779–1783. Langhans zaprojektował bryłę, wnętrza – Jan Chrystian Kamsetzer, nadworny architekt Stanisława Augusta Poniatowskiego, a sztukaterie wykonał zespół Giuseppe Amadia.

Majątek pozostawał w rękach Mielżyńskich do II wojny światowej. Przed wojną biblioteka liczyła około 10 tysięcy woluminów (stan z 1929 roku), a pałac mieścił cenne meble, obrazy, porcelanę i srebra – w latach okupacji kolekcje rozproszono, część wywieziono do Niemiec. Sam budynek przetrwał w dobrym stanie. Od 1945 roku należy do Instytutu Zootechniki i jest siedzibą Zakładu Doświadczalnego Pawłowice.

Co zobaczyć

• Dziedziniec honorowy – najlepszy punkt do oglądania całego założenia; ćwierćkoliste arkadowe galerie łączą pałac z oficynami.
• Fasadę z rzeźbami – na dachu stoi posąg Atlasa z 1908 roku autorstwa Władysława Marcinkowskiego, który zastąpił wcześniejszego Herkulesa.
• Salę Kolumnową na piętrze z 24 kolumnami korynckimi – najokazalsze wnętrze, dziś używane jako sala konferencyjna.
• Zachowane salony: Jedwabny (z XVIII-wiecznymi obiciami), Chiński, Zielony, Okrągły i Niebieski.
• Park o regularnym układzie, założony w latach 80. XVIII wieku, ze starodrzewem i stawami (operator podaje 7,3 ha).

Zwiedzanie i noclegi (stan na październik 2026)

Pałac nie ma stałych godzin muzealnych ani cennika. Według opisu w rejestrze zabytków budynek udostępniany jest poza godzinami pracy zakładu – w dni powszednie po południu i w weekendy – a park jest ogólnodostępny. Zanim przyjedziesz z myślą o wnętrzach, zadzwoń do zarządcy (tel. 65 529 91 92) lub napisz na sekretariat@zdpawlowice.pl. Najpewniejszym sposobem, by zobaczyć salony, jest nocleg: w pałacu i oficynach działa obiekt z 58 miejscami noclegowymi, a goście mają bezpłatny, monitorowany parking.

Na spacer po dziedzińcu i parku wystarczy około godziny. Pamiętaj, że to czynny zakład z budynkami gospodarczymi w sąsiedztwie – trzymaj się alejek i części reprezentacyjnej.

Dla kogo i kiedy

Pawłowice to cel przede wszystkim dla miłośników architektury i fotografów – wiosną i latem trawniki dziedzińca i zieleń parku najlepiej podkreślają jasne elewacje. Dla rodzin z dziećmi atrakcją będzie raczej spacer i stawy w parku niż wnętrza. Jeśli chcesz zobaczyć Salę Kolumnową, najłatwiej trafić na wydarzenie, np. koncert lub uroczystość organizowaną w pałacu – informacje publikuje zakład na swojej stronie.

Dojazd

Pawłowice leżą w gminie Krzemieniewo, około 15 km (20 minut samochodem) na wschód od Leszna. Z Poznania i z Wrocławia jedzie się około półtorej godziny (ok. 95–100 km). Najdogodniejszy jest samochód; najbliższym dużym węzłem kolejowym jest Leszno.

W okolicy

Z Pawłowic blisko do Leszna z barokowym rynkiem i ratuszem oraz do Rydzyny z okazałym zamkiem Sułkowskich. Miłośnicy pałaców mogą stąd ruszyć dalej na wschód, w stronę Gostynia i Świętej Góry.