Wiatrak w Krzywiniu

Przy ul. Bojanowskiego, na wylocie z Krzywinia w stronę Gryżyny, stoi odnowiony drewniany koźlak z ciemnym szalunkiem i kratownicowymi skrzydłami. To jeden z dwóch wiatraków, które zachowały się w granicach miasta. W 1793 roku pracowały tu trzy. Gminny wykaz zabytków datuje go na 1698 rok, choć ta data nie jest pewna.

Historia: wiatraki miasta benedyktynów

Krzywiń to jedno z najstarszych miast regionu. W XI wieku na wyspie wśród rozlewisk Obry stał gród, a prawa miejskie miasto otrzymało w 1257 roku za sprawą benedyktynów z pobliskiego Lubinia. Kiedy w 1793 roku Krzywiń trafił pod zabór pruski, liczył 419 mieszkańców i 90 domów. Miał most na rzece, brukowane ulice i trzy wiatraki. Mieszkańcy żyli głównie z rolnictwa i rzemiosła — w mieście pracowali m.in. płóciennicy, piekarze, rzeźnicy i szewcy.

Gmina podaje, że w mieście zachowały się dwa koźlaki: z 1698 roku przy ul. Bojanowskiego i z 1803 roku przy ul. Mostowej. Inne zestawienia zabytków przypisują jednak te daty odwrotnie, więc wiek wiatraka przy Bojanowskiego pozostaje niepewny. Przed wizytą warto więc traktować rok 1698 jako datę podawaną przez gminę, a nie pewny fakt.

Co zobaczyć

Koźlak to najstarszy typ wiatraka na tych ziemiach. Cały drewniany budynek obraca się na pionowym słupie, a młynarz ustawiał skrzydła pod wiatr, przesuwając go długim dyszlem. Przy wiatraku na Bojanowskiego dobrze widać tę konstrukcję: z tyłu jest galeryjka, schody i dyszel. Drugi koźlak stoi przy ul. Mostowej, przy drodze do Nowego Dworu, i warto go porównać z odnowionym sąsiadem. W gminie Krzywiń stoją też koźlaki w Jerce, Łagowie (z 1819 roku) i Bieżyniu (z 1844 roku).

Tripto podpowiada

Wiatrak ogląda się z chodnika przy drodze. Na zdjęcia i obejście wystarczy 15 minut. Gmina nie podaje informacji o udostępnianiu wnętrza, dlatego jeśli chcesz wejść do środka, zapytaj wcześniej w urzędzie miejskim. W Krzywiniu warto też zobaczyć gotycki kościół św. Mikołaja z renesansowym nagrobkiem rycerza Andrzeja Miaskowskiego oraz ratusz z 1905 roku z zegarem w fasadzie. Blisko stąd do opactwa benedyktynów w Lubiniu, a część gminy leży w Parku Krajobrazowym im. gen. Dezyderego Chłapowskiego.