Park Krajobrazowy im. gen. D. Chłapowskiego

Ten park chroni nie puszczę ani góry, lecz pola — a dokładniej sieć śródpolnych pasów drzew, które prawie 200 lat temu zaczął sadzić generał Dezydery Chłapowski. Między Kościanem a Śremem powstał w ten sposób krajobraz rolniczy rzadko spotykany w Europie: mozaika pól, alei, oczek wodnych i dworskich parków. Park utworzono w 1992 roku i zajmuje 17 323 ha.

Historia: generał, który pracował jak parobek

Dezydery Chłapowski urodził się w 1788 roku w Turwi. Był oficerem ordynansowym Napoleona i baronem Cesarstwa Francuskiego, a później walczył w powstaniu listopadowym. Po wojnach odkupił od zadłużonego ojca Turew i Rąbiń. W latach 1818–1819 pojechał do Anglii, gdzie przez rok pracował fizycznie w gospodarstwie, żeby nauczyć się nowoczesnego rolnictwa. W domu zastąpił trójpolówkę płodozmianem, wprowadził żelazny pług i koniczynę, a w ciągu 15 lat spłacił długi. Za udział w powstaniu odsiedział rok w twierdzy w Szczecinie i napisał tam podręcznik „O rolnictwie".

Najtrwalszym śladem jego pracy są zadrzewienia śródpolne. Pasy drzew osłaniają pola przed wiatrem, ograniczają erozję i dają schronienie zwierzętom. Od kilkudziesięciu lat teren badają naukowcy z Instytutu Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN. Generał zmarł w 1879 roku i spoczywa przy kościele w Rąbiniu.

Co zobaczyć

Pola zajmują około 65% powierzchni parku, lasy 14,7%, a największy kompleks leśny to Las Rąbiński. Naliczono tu około 270 gatunków roślin i 43 gatunki motyli. Żyją tu też m.in. bóbr, wydra, łoś i daniel.

• Pałac i park w Turwi — rodowa siedziba Chłapowskich z kilometrową ścieżką edukacyjną (16 przystanków).
• Aleja pomnikowych lip w Racocie, zwana Aleją Jabłonowskich, oraz pałac w Racocie.
• Kopaszewo — klasycystyczny pałac i aleja ponad stuletnich platanów. W 1831 roku gościł tu Adam Mickiewicz.
• Grób generała przy kościele św. Piotra i Pawła w Rąbiniu.
• Gorzelnia w Turwi, która według zarządu parku działa nieprzerwanie od ponad 100 lat.
• Modrzewiowa kaplica w stylu zakopiańskim w Lesie Rąbińskim z początku XX wieku.

Ciekawostki

Zarząd parku przypomina, że aleje to także ostoja ortolana — małego ptaka, który w Europie szybko ginie. Według anegdoty jego śpiew zainspirował pierwsze takty V symfonii Beethovena. Przez park biegnie też około 16-kilometrowa droga krzyżowa z metalowymi płaskorzeźbami, prowadząca z Kopaszewa do kościoła w Rąbiniu. Stacje odlano po śmierci Zofii z Chłapowskich, żony Jana Koźmiana, w 1853 roku, a zarząd parku opisuje ją jako pamiątkę ich niezwykłej historii miłosnej.

Tripto podpowiada

Zarząd parku wytyczył 4 szlaki piesze, 10 rowerowych, 3 ścieżki dydaktyczne i 2 szlaki konne. Na początek wybierz ścieżkę w Turwi (1 km). Dłuższa ścieżka ekologiczna Rogaczewo Małe – Rogaczewo Wielkie – Rąbiń – Turew ma 12 km. Rowerzystom zarząd poleca 28,5-kilometrową pętlę z Racotu przez Darnowo, Rąbiń, Turew i Stary Gołębin. Najlepsza pora to maj, gdy przy Rąbiniu kwitną głogi, oraz czerwiec, gdy na Trakcie Chłapowskiego kwitną robinie, a lipy w Racocie brzęczą od pszczół. Aleje dają cień, ale między nimi ciągną się otwarte pola, więc zabierz wodę i nie wchodź na uprawy. Ciekawym uzupełnieniem jest Krzywińska Kolej Drezynowa.