Pałac w Turwi

Z pałacu w Turwi generał Dezydery Chłapowski zmienił krajobraz całej okolicy. Oficer napoleoński i generał powstania listopadowego, wykształcony w Anglii rolnik, sadził wzdłuż pól pasy drzew, które do dziś osłaniają uprawy przed wiatrem i tworzą charakterystyczne aleje wokół wsi. Barokowa rezydencja z neogotycką kaplicą stoi w XVIII-wiecznym parku o powierzchni ok. 22 ha, a jej wnętrza od ponad 70 lat zajmują placówki Polskiej Akademii Nauk.

Historia: od drewnianego dworu do stacji naukowej

Chłapowscy kupili Turew w 1730 roku i władali nią aż do 1939 roku. Około 1760 roku Stanisław Chłapowski przebudował dawny drewniany dwór na pałac, a po 1780 roku Józef Chłapowski dodał ganek przed fasadą. Po wojnach napoleońskich majątek odkupił od ojca Dezydery, który w latach 1820–1830 przebudował rezydencję w duchu neogotyku, a w latach 1846–1847 dostawił kaplicę. Po pożarze z 1880 roku pałac odnowił w latach 1908–1909 Zygmunt Chłapowski z poznańskim architektem Stanisławem Boreckim. W czasie wojny budynek zajęli Niemcy, potem przez kilka lat mieścił się tu PGR, który zdewastował wnętrza. Od początku lat 50. pałac należy do PAN – przez dekady działała tu stacja badawcza zajmująca się środowiskiem rolniczym i leśnym, a od jesieni 2022 roku właścicielem jest Instytut Chemii Bioorganicznej PAN.

Co zobaczyć

• Fasadę z trzyosiowym ryzalitem i gankiem zwieńczonym frontonem z kartuszem herbowym, a przy wschodnim ryzalicie niską neogotycką wieżę z krenelażem.
• Kopułową nadbudowę dachu, która dominuje nad bryłą.
• Neogotycką kaplicę NMP Niepokalanie Poczętej z nieotynkowanej cegły, połączoną z pałacem aneksem z przejazdem bramnym.
• Barokową bramę wjazdową z końca XVIII wieku, na północny zachód od pałacu.
• Głaz pamiątkowy ku czci generała przed rezydencją.

Park i dęby

Park założony w XVIII wieku przekształcił w latach 1860–1870 w ogród angielski słynny ogrodnik Augustyn Denizot. Rosną tu drzewa pomnikowe, w tym dęby o obwodach 700 i 780 cm – większy nosi imię „Dezydery”. Wczesną wiosną w parku masowo kwitną śnieżyce. Przez park prowadzi ok. 1 km ścieżki edukacyjnej z 16 przystankami, poświęconej przyjaznemu kształtowaniu krajobrazu rolniczego.

Tripto podpowiada

NID zaznacza, że dostęp do obiektu jest ograniczony: pałac to siedziba instytucji naukowej, więc nie zakładaj wejścia do wnętrz i nie przekraczaj oznaczonych granic. Zostają park, bryła z zewnątrz i trasy Parku Krajobrazowego im. gen. D. Chłapowskiego: 12-kilometrowa ścieżka Rogaczewo Małe – Rąbiń – Turew albo rowerowa pętla „Drzewa o historii, ptaki o współczesności” (28,5 km), która pokazuje zadrzewienia śródpolne w praktyce. W maju warto przejść aleją kwitnących głogów koło Rąbinia. Na sam pałac i park wystarczy godzina, na szlaki zaplanuj pół dnia.