Pałac w Oleśnicy Małej

Barokowy pałac w Oleśnicy Małej, kilkanaście kilometrów na wschód od Oławy, stoi w miejscu, gdzie historia Śląska splata się trzykrotnie: templariusze, joannici i pruscy feldmarszałkowie. W 1189 roku wzniósł tu myśliwski zamek książę Bolesław I Wysoki, a między 1220 a 1227 rokiem wieś trafiła w ręce templariuszy — powstała tu pierwsza na Śląsku i w Polsce komandoria tego zakonu. Po jego kasacie w 1312 roku dobra przejęli joannici; ich zamek z 1377 roku, jedyny taki na Śląsku, służył im przez blisko pięć stuleci.

Od zamku joannitów do rezydencji Yorcków

Obecny kształt pałac zawdzięcza odbudowie po pożarze z 1706 roku: w latach 1706–1711 komtur von Dittrichstein wzniosł barokową rezydencję. Po kasacie zakonu w 1810 roku król pruski Fryderyk Wilhelm III podarował majątek w 1814 roku Ludwigowi Yorck von Wartenburgowi — w nagrodę za zasługi w wojnie z Napoleonem. Yorckowie rozbudowali pałac w latach 1815–1820, a w 1904–1905 hrabia Heinrich dobudował wieżę Zofii i oranżerię. Ostatni właściciel, Peter Yorck von Wartenburg, współtwórca opozycji antyhitlerowskiej, został stracony w Berlinie 8 sierpnia 1944 roku; upamiętnia go tablica na ścianie pałacu.

Co zobaczyć

Zespół obejmuje kościół św. Wawrzyńca, leżący na Szlaku św. Jakuba, park oraz mauzoleum Yorcków z 1828 roku, dzisiaj kaplicę św. Maksymiliana Kolbe. Nad portalami zachowały się herby rodowe, w tym krzyż św. Andrzeja Yorcków. Pałac, zajmowany przez Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, ogląda się z zewnątrz — brak tu klasycznej trasy zwiedzania, a dojazd ułatwia zjazd z autostrady A4.