Pałac w Lubostroniu

Pałac w Lubostroniu to klasycystyczna rezydencja z lat 1795–1800, wzniesiona na wzór palladiańskiej Villa Rotonda pod Vicenzą i uznawana za jeden z najpiękniejszych pałaców w Polsce. Stoi w gminie Łabiszyn na Pałukach, ok. 15 km od Żnina, pośród 40-hektarowego parku krajobrazowego. Od listopada 2023 roku zespół pałacowo-parkowy jest Pomnikiem Historii. Przyjedź tu dla rotundy pod kopułą z posągiem Atlasa, sztukaterii z scenami z dziejów Polski i spaceru po angielskim parku – a jeśli trafisz na koncert, usłyszysz, jak brzmi ta niezwykła sala.

Historia: „lube ustronie” hrabiego Skórzewskiego

Dobra łabiszyńskie kupił w 1762 roku generał Franciszek Skórzewski, a przejął je jego syn Fryderyk. Zachwycony krajobrazem nadnoteckich łąk wokół folwarku Piłatowo postanowił wznieść tu siedzibę godną rodu i nazwał to miejsce Lubostroniem – od „lubego ustronia”. Projekt powierzył Stanisławowi Zawadzkiemu, wykształconemu w Rzymie architektowi epoki stanisławowskiej. Ten oparł się na wzorach centralnych willi Palladia i warszawskiej Królikarni: pałac stanął na planie kwadratu, z trzykondygnacyjną okrągłą salą pośrodku, przykrytą kopułą. Prace wykończeniowe we wnętrzach trwały jeszcze kilka lat po 1800 roku.

Ciekawostką są kolumny: bazy, kapitele i trzony przeznaczono pierwotnie dla niezbudowanej wówczas Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Na fryzie portyku widnieje napis „SIBI AMICITIAE ET POSTERIS MDCCC” – „sobie, przyjaźni i potomnym, 1800”.

W XIX wieku Lubostroń był ważnym ośrodkiem życia patriotycznego; bywali tu m.in. Stefan Garczyński, Gustaw Zieliński i Erazm Rykaczewski. Skórzewscy mieszkali w pałacu do 1939 roku. Wojna przyniosła utratę mebli, obrazów, porcelany i biblioteki, a po 1945 roku pałac służył m.in. jako ośrodek wczasów pracowniczych, majątek przejął PGR. Po jego likwidacji obiekt przeszedł gruntowny remont i dziś działa jako samorządowa instytucja kultury.

Co zobaczyć w pałacu

• Rotunda – serce pałacu, trzy kondygnacje pod kopułą. Pod kopułą biegnie fryz z antycznym pochodem ofiarnym, a niżej cztery płaskorzeźby Michała Ceptowskiego: królowa Jadwiga przyjmująca posłów krzyżackich w Inowrocławiu, bitwa pod Koronowem (1410), Władysław Łokietek pod Płowcami (1331) oraz Fryderyk II oglądający plany śluz w Bydgoszczy. W posadzce z różnobarwnego drewna ułożono Orła i Pogoń.
• Malowidła ścienne w salach bocznych – dzieło Franciszka i Antoniego Smuglewiczów, autorów dekoracji Zamku Ujazdowskiego w Warszawie.
• Atlas na kopule – brązowa rzeźba Władysława Marcinkowskiego z końca XIX wieku, widoczna z daleka.
• Portyk z ośmioma kolumnami jońskimi od strony wschodniej.

Park i zabudowania

Park w stylu angielskim zaprojektował ogrodnik Teichert. Na terenie zespołu zachowały się m.in. oficyna zwana starym pałacem (dziś część hotelowa) i oranżeria. Nawałnice w sierpniu 2017 roku powaliły ok. 200 drzew, w tym cztery pomnikowe lipy – część starodrzewu trzeba było odtwarzać. Najpiękniej jest tu wiosną, gdy kwitną magnolie, i jesienią. Ochroną jako Pomnik Historii objęto cały zespół – rozporządzenie podkreśla autentyczność rezydencji oraz wartości przestrzenne i krajobrazowe pałacu z parkiem w stylu angielskiego ogrodu krajobrazowego.

Koncerty i wydarzenia

Rotunda słynie z akustyki. Pierwszy koncert odbył się tu 8 maja 1963 roku w ramach Bydgoskich Festiwali Muzyki Polskiej z inicjatywy Andrzeja Szwalbego, dyrektora Filharmonii Pomorskiej. Tradycja trwa: pałac organizuje koncerty, wystawy i spektakle, a także pikniki i festiwale w parku.

Zwiedzanie i bilety (stan na październik 2026)

• Zwiedzanie z przewodnikiem odbywa się o pełnych godzinach; ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem pałacu. Stałych godzin otwarcia strona nie podaje.
• W sezonie jesienno-zimowym zwiedzanie tylko po wcześniejszej rezerwacji: tel. 695 929 786 lub e-mail kultura@palac-lubostron.pl. Pałac bywa wyłączony ze zwiedzania podczas imprez – zawsze zadzwoń przed wyjazdem.
• Ceny: bilet normalny 15 zł, ulgowy 10 zł, rodzinny (2 dorosłych + do 3 dzieci) 45 zł; pakiet z audioprzewodnikiem i mapą 20/15 zł. Przewodnik dla grupy do 15 osób 100 zł, 16–50 osób 150 zł, w języku obcym 200 zł.
• Koncerty pałacowe: 45 zł normalny, 35 zł ulgowy.
• Na pałac i spacer po parku zaplanuj ok. 1–1,5 godziny; z dziećmi warto wybrać bilet rodzinny i pakiet z audioprzewodnikiem.
• Na miejscu działa restauracja i hotel, więc łatwo połączyć zwiedzanie z obiadem lub noclegiem.

Dojazd

Lubostroń leży ok. 30 km (ok. 40 minut) na południowy zachód od Bydgoszczy, ok. 15 km od Żnina i ok. 105 km od Poznania. Najwygodniej dojechać samochodem. Kontakt ogólny: Lubostroń, 89-210 Łabiszyn, tel. 52 384 46 23.

W okolicy

W Żninie zobaczysz gotycką Basztę i Muzeum Ziemi Pałuckiej, a w sezonie wsiądziesz do kolejki wąskotorowej do Wenecji i Biskupina, gdzie czeka słynna rekonstrukcja prahistorycznej osady obronnej. Lubostroń, Żnin i Biskupin to dobry plan na weekend na Pałukach.