Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim

Pałac Marianny Orańskiej w Kamieńcu Ząbkowickim to monumentalna neogotycka rezydencja na wzgórzu nad Nysą Kłodzką, zaprojektowana przez Karla Friedricha Schinkla i budowana przez ponad 30 lat. Ceglana bryła z czterema narożnymi wieżami, tarasy ogrodowe z fontannami i mauzoleum w parku sprawiają, że to jeden z najbardziej efektownych zabytków Dolnego Śląska. Od 2024 roku pałac wraz z opactwem cystersów tworzy Pomnik Historii, a odnawiane etapami wnętrza można zwiedzać z przewodnikiem.

Historia pałacu Marianny Orańskiej

Fundatorką była Marianna Orańska, królewna niderlandzka i żona księcia Albrechta Hohenzollerna, brata króla Prus. Kamień węgielny położono 15 października 1838 roku na Wzgórzu Zamkowym. Projekt przygotował Schinkel, ale ze względu na jego chorobę budową kierował młody architekt Ferdinand Martius. Po rozwodzie księżnej w 1848 roku prace wstrzymano i wznowiono dopiero w 1853 roku. Tarasy ogrodowe zaprojektował w 1858 roku Peter Joseph Lenné.

Za zakończenie budowy uznaje się 8 maja 1872 roku, gdy na 11-metrowej kolumnie odsłonięto posąg Nike. Całość kosztowała 971 692 talary – ponad jedenaście razy więcej, niż matka Marianny zapłaciła w 1812 roku za całe dobra kamienieckie.

W lutym 1946 roku pałac podpalili żołnierze radzieccy. Ogień zniszczył dachy, wieże i stropy, a po wojnie wyposażenie wywieziono lub zniszczono; część marmurów trafiła do Sali Kongresowej w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki. Od lat 80. ruinę ratował dzierżawca Włodzimierz Sobiech, a w 2012 roku obiekt wrócił do gminy, która prowadzi systematyczną odbudowę.

Architektura w liczbach

Skala budowli najlepiej tłumaczy, dlaczego odbudowa trwa tak długo. Kubatura pałacu to około 90 tys. m³, a powierzchnia użytkowa sięga prawie 20 tys. m². Wewnątrz kryją się dwa dziedzińce o wymiarach mniej więcej 19,5 × 18,2 m, a cały zespół parkowo-leśny na wzgórzu Zameczno zajmuje około 115 ha. Pod koniec II wojny światowej w pałacu działała składnica dzieł sztuki; od maja 1945 do lutego 1946 roku kontrolowali ją żołnierze radzieccy, a resztki zbiorów polska komisja przejęła 17 lutego 1946 roku, już po pożarze.

Co zobaczyć

Pałac ma plan około 75 × 48 m, a jego narożne wieże sięgają 33,6 m. Podczas zwiedzania zobaczysz m.in.:

• salę balową z odtworzonymi w 2013 roku gwiaździstymi sklepieniami i wysokimi oknami,
• dziedzińce wewnętrzne z fontanną otoczone arkadami,
• taras widokowy (odnowiony w 2014 roku) z szeroką panoramą okolicy i pobliskich gór,
• tarasy ogrodowe z fontannami i grotę Perseusza, w której w 2023 roku stanęła 3,5-metrowa rekonstrukcja posągu z marmuru karraryjskiego,
• mauzoleum Hohenzollernów z 1870 roku w parku, otwarte po rewitalizacji w 2018 roku,
• kolumnę z posągiem Nike, który wrócił na swoje miejsce w 2023 roku.

Wnętrza są wciąż w trakcie restauracji – część sal pokazuje surowy stan po pożarze, co dla wielu odwiedzających jest dodatkowym atutem. Na pałac i tarasy zarezerwuj 1,5–2 godziny, a z mauzoleum i spacerem po parku nawet pół dnia.

Bilety i godziny otwarcia

Według strony pałacu (stan na październik 2026):

• Pałac: codziennie 10:00–18:00, wyłącznie z przewodnikiem, ostatnie wejście o 17:00,
• Tarasy ogrodowe: codziennie 9:00–18:00,
• Mauzoleum: śr.–niedz. 10:00–16:00,
• kasa pałacowa: codziennie 9:00–17:00; kawiarnia pałacowa 9:00–18:00.

Ceny: tarasy ogrodowe 25 zł, tarasy + zwiedzanie pałacu 55 zł (ulgowy 50 zł), mauzoleum 15 zł, pakiet tarasy + pałac + mauzoleum 65 zł (ulgowy 60 zł). Dzieci do 5 lat wchodzą bezpłatnie. Pałac jest zamknięty 1 stycznia, w Wielkanoc, 1 listopada oraz 24 i 25 grudnia. Parking przy pałacu jest płatny.

Zimą i z dziećmi

Pałac działa przez cały rok, więc to dobry cel zimowej wycieczki z Wrocławia – kawiarnia pozwala się rozgrzać po spacerze. Zwiedzanie odbywa się po schodach i nierównych posadzkach, a strona pałacu nie podaje informacji o dostępności dla wózków, dlatego przed przyjazdem zadzwoń do punktu informacji turystycznej (74 637 01 67).

Praktyczne wskazówki

• Bilety kupisz w kasie pałacowej; zwiedzanie pałacu odbywa się w grupach z przewodnikiem, więc w weekendy możesz chwilę poczekać na wejście.
• Najładniej jest wiosną i latem, gdy działają fontanny na tarasach, ale zimą jest spokojniej i łatwiej o kameralne zwiedzanie.
• Ubierz wygodne buty – trasa prowadzi po schodach i dziedzińcach, a park na wzgórzu jest rozległy.

Dojazd

Kamieniec Ząbkowicki leży przy drodze krajowej nr 8 między Wrocławiem a Kłodzkiem. Pociągi Kolei Dolnośląskich jadą z Wrocławia około 45 minut, a ze stacji do pałacu dojdziesz pieszo. Samochodem dojedziesz pod sam pałac (ul. Zamkowa).

W okolicy

• Opactwo cystersów w Kamieńcu – część tego samego Pomnika Historii.
• Ząbkowice Śląskie z Krzywą Wieżą.
• Twierdza Srebrna Góra i Kłodzko z twierdzą – idealne na drugi dzień wycieczki.