Średniowieczna Osada Górnicza w Złotym Stoku

Żeby wypompować wodę z kopalni, średniowieczny górnik nie miał prądu – miał nogi. W Średniowiecznej Osadzie Górniczej w Złotym Stoku można wejść do wnętrza ogromnego koła deptakowego i samemu wprawić je w ruch, a potem podnieść ciężar kilkadziesiąt razy większy od własnych możliwości dzięki przekładni linowej. To plenerowy park techniki przy Kopalni Złota, w którym wszystkie urządzenia zbudowano w skali 1:1 i wszystkie naprawdę działają.

Złoty Stok – miasto złota i arsenu

Osada nie powstała tu przypadkiem. Złoty Stok (niem. Reichenstein) był jednym z najważniejszych ośrodków górniczych Śląska: w 1529 roku działało tu 145 kopalń i kilkanaście małych hut. Wydobywano złoto, a z czasem także rudy arsenu, z których produkowano arszenik; ostatnią kopalnię zamknięto dopiero w 1961 roku. Miasto miało status wolnego miasta górniczego z licznymi przywilejami, w tym prawem do własnej szubienicy przy wjeździe od strony Ząbkowic. Osada Górnicza, dawniej znana jako Średniowieczny Park Techniki, pokazuje zaplecze tej pracy na powierzchni – maszyny, którymi wydobywano i przerabiano rudę.

Co zobaczysz w osadzie

• Koło deptakowe o średnicy kilku metrów – w średniowieczu napędzało pompy odwadniające kopalnię.
• Urządzenie z przekładnią linowo-blokową, które pozwala unieść ciężar kilkadziesiąt razy większy niż własnymi rękami.
• Kruszarkę rudy napędzaną wodą – głośną, potężną i działającą bez prądu.
• Repliki konstrukcji mistrza renesansu, pokazujące, jak daleko sięgała ówczesna myśl inżynierska.
• Chatę Kata – gospodarz z przymrużeniem oka opowiada o katowskim fachu.
• Ścieżkę Strachu – labirynt z wirującym tunelem, efektami świetlnymi i dźwiękowymi.
• Małe zwierzęta w zagrodzie, które dzieci mogą karmić i głaskać.

Jak wygląda zwiedzanie

Osadę zwiedza się w grupie z przewodnikiem, który zaprasza uczestników do uruchamiania maszyn – to w praktyce lekcja fizyki o tarciu, ciśnieniu i grawitacji. Jednorazowo wchodzi grupa do 50 osób, a na zebranie się polskojęzycznej grupy czeka się maksymalnie 45 minut. Oprowadzanie po angielsku jest możliwe po wcześniejszej rezerwacji za stałą opłatą 100 zł za przewodnika. Całość odbywa się na świeżym powietrzu, więc ubierz się według pogody.

Bilety i godziny (stan na październik 2026)

Bilet do samej Osady kosztuje 42 zł (ulgowy 32 zł), dzieci do 4 lat wchodzą bezpłatnie; w cenie są Ścieżka Strachu i spotkanie z Katem. Opłaca się bilet łączony z Kopalnią Złota i Sztolnią Ochrową. Osada jest czynna od 9:15; ostatnie wejście w sezonie letnim (1 kwietnia–30 września) o 17:00, w październiku o 16:30, a zimą (listopad–marzec) o 16:00. Nieczynne m.in. w Wielkanoc, 1 listopada oraz 24 i 25 grudnia. Bilety kupisz w kasach na miejscu.

Tripto podpowiada

Na samą Osadę zarezerwuj ok. 1–1,5 godziny, a na cały kompleks z kopalnią i sztolnią – większość dnia. Z małymi dziećmi zacznij od Osady, bo jest na powierzchni i bardziej angażuje niż podziemna trasa. Ścieżka Strachu bywa intensywna dla najmłodszych, więc zapytaj przewodnika o jej przebieg przed wejściem.