Sztolnia Ochrowa w Złotym Stoku

W Sztolni Ochrowej ściany mają kolor rdzy, musztardy i pomarańczy. To naturalna ochra – pigment powstały ze związków żelaza, ten sam, którego od wieków używano do farb i kosmetyków. Korytarz ma około 130 metrów, jest wąski i niski, a jego koniec wieńczy źródło wody, którą lekarze badali już w czasie I wojny światowej. To najmłodsza trasa Kopalni Złota w Złotym Stoku i zarazem najspokojniejsza.

Historia: złoto, arsen i sztolnie

Górnictwo w Złotym Stoku ma udokumentowaną historię od 1273 roku, gdy książę Henryk IV Probus nadał cystersom z Kamieńca Ząbkowickiego przywilej na poszukiwania górnicze. W XVI wieku tutejsze kopalnie dostarczały według przekazu kopalni około 8% europejskiego złota, a łącznie wydobyto tu około 16 ton kruszcu. Później głównym produktem stał się arsen. Kopalnię zamknięto w latach 1961–1962, a 28 maja 1996 roku udostępniono podziemną trasę turystyczną. Ochrowa to nowy odcinek – korytarze przez dekady były zalane.

Co zobaczyć

• Ochrowe ściany – pomarańczowo-żółte naloty związków żelaza w stanie naturalnym.
• Ślady metody ogniowej – osmolenia na ścianach i stropie. Dawniej skałę rozgrzewano ogniem, by łatwiej pękała; tu te ślady są wyjątkowo czytelne.
• Zalany szyb z oryginalną drewnianą obudową i systemem odwadniającym sprzed kilkuset lat.
• Tablice z narzędziami dawnych górników.
• Źródło wody arsenowo-żelazowej na końcu trasy. Wodę uznano za leczniczą w 1914 roku; według niemieckich raportów z czasów I wojny wspomagała leczenie ran i anemii.

Przy wejściu do sztolni stoi rzeźba w formie ujścia źródła, z napisem „Źródło arsenowo-żelazowe” i datami 1907 i 2016. To dobre miejsce na zdjęcie przed zejściem pod ziemię.

Ciekawostki

• Złoty Stok wiąże się w tradycji z jednym z pierwszych udokumentowanych użyć czarnego prochu do odstrzału skał w górnictwie – w 1612 roku.
• Wnętrze sztolni można obejrzeć także online, w wystawie przygotowanej przez kopalnię w serwisie Google Arts & Culture.

Tripto podpowiada

• Bilety (cennik kopalni, 2026): normalny 31 zł, ulgowy 26 zł, dzieci do 4 lat bezpłatnie; w cenie obowiązkowy kask. Bilet łączony Kopalnia + Sztolnia kosztuje 69 zł, Osada + Sztolnia 55 zł, a pakiet z trzema atrakcjami 98 zł (ceny biletów normalnych).
• Czas: zwiedzanie trwa około 45 minut, wejścia po polsku co 45 minut, w grupach do 20 osób. Godziny kompleksu zmieniają się sezonowo – jesienią 2026 kopalnia informowała o pracy codziennie 9:00–16:45.
• Ubiór: w sztolni jest 7–10°C i około 90% wilgotności przez cały rok. Weź ciepłą bluzę i pełne buty.
• Dla kogo: przejścia są ciasne, więc osoby z klaustrofobią mogą czuć się niekomfortowo. Po angielsku można zwiedzać po wcześniejszej rezerwacji.