Pałac Książęcy w Żaganiu

Pałac w Żaganiu zaczął budować Albrecht von Wallenstein — ten sam wódz wojny trzydziestoletniej, który ściągnął do miasta astronoma Jana Keplera. Rezydencja dokończona przez Lobkowiców łączy cechy pałaców francuskich i włoskich w sposób, który nie ma odpowiednika w architekturze polskiej. W 2025 roku zespół pałacowo-parkowy wygrał w województwie lubuskim plebiscyt „Cuda Polski” magazynu National Geographic Traveler.

Historia: od zamku Piastów do rezydencji Lobkowiców

Pałac stoi na miejscu średniowiecznego zamku Piastów śląskich z linii głogowskiej, posadowionego około 3 m niżej niż dzisiejsza budowla. W 1627 roku księstwo żagańskie kupił Albrecht von Wallenstein, naczelny dowódca wojsk cesarskich. Z jego inicjatywy około 1630 roku zaczęto wznosić rezydencję według projektu włoskiego architekta Vincenza Boccaccia — w renesansowym typie siedziby obronnej. Wallenstein sprowadził też do Żagania Jana Keplera, który prowadził tu obserwacje astronomiczne i meteorologiczne. Zięć Keplera, Jakub Bartsch, otworzył w mieście drukarnię i wydał w niej ostatnie dzieła uczonego, m.in. Somnium (1634).

Po śmierci Wallensteina w 1634 roku budowę przerwano. Księstwo przejął w 1646 roku książę Wacław Euzebiusz Lobkowic, a prace wznowiono w 1670 roku — trwały do 1686 roku. Bryła wyraźnie nawiązuje do pałacu Lobkowiców w czeskiej Roudnicy. Ostateczną, barokową formę pałac uzyskał dopiero pod koniec XVIII wieku.

Epoka księżnej Doroty

W 1842 roku księstwo przeszło na własność Doroty de Talleyrand-Périgord. Za jej rządów, do 1862 roku, Żagań stał się ośrodkiem życia kulturalnego i politycznego o znaczeniu ponadregionalnym — w mieście bywali m.in. Ferenc Liszt, Božena Němcová i Honoré de Balzac. Wnętrza odnowiono według koncepcji architekta Christiana W. Schultzego, a otaczający pałac park zyskał romantyczny charakter. Potomkowie rodu rządzili Żaganiem do 1935 roku, gdy władze III Rzeszy skonfiskowały pałac.

Co zobaczyć

• Maszkarony nad oknami — groteskowe głowy, z którymi wiąże się legenda: rzeźbiarzowi przy niemal dwustu twarzach zabrakło pomysłów, więc poprosił o pozowanie diabła. Gdy ten pokazał prawdziwe oblicze, artysta umarł ze strachu.
• Diabelskie figurki w podziemiach — kolekcja lokalnego artysty Jerzego Kupczyka inspirowana tą legendą.
• Park Książęcy o powierzchni 77,49 ha, założony w XVII wieku i przekształcony przez księżną Dorotę. Bóbr dzieli go na trzy części. Zachowały się fontanny i posągi ufundowane przez jej syna.
• Układ pałacu — skrzydło parawanowe typowe dla pałaców francuskich i dziedziniec otwarty ku parkowi, jak w rezydencjach włoskich.

Tripto podpowiada

• Zwiedzanie: zespół pałacowo-parkowy jest otwarty przez cały rok, a wnętrza zwiedza się z przewodnikiem lub audioprzewodnikiem — dostosuj przyjazd do godzin wejść. Pałac przy ul. Szprotawskiej 4 jest siedzibą Żagańskiego Pałacu Kultury, główny organizator życia kulturalnego miasta.
• Czas: wnętrza zajmą około godziny, spacer po parku drugie tyle.
• Na co patrzeć: policz maszkarony na elewacji — i poszukaj tej z najbardziej diabelską miną.