Okiennik Wielki na Jurze

Na szczycie wapiennej skały w Piasecznie ziewa okno o wymiarach ok. 7 × 5 m – stąd nazwa Okiennik Wielki, jeden z symboli północnej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Pod oknem archeolodzy znaleźli narzędzia ludzi sprzed ok. 60 tysięcy lat, a wokół skały krążą opowieści o średniowiecznym grodzie i zbójniku Malarskim. Dziś to także jedno z ulubionych miejsc wspinaczy w regionie.

Skała z oknem i trzy jaskinie

Okiennik Wielki (nazywany też Okiennikiem Dużym lub Skarżyckim) to grupa wapiennych skał we wsi Piaseczno w gminie Kroczyce, tuż przy granicy ze Skarżycami. Najbardziej rozpoznawalna jest skała z oknem – wspinacze nazywają jej najwyższą ścianę Ścianą Czołową, mierzącą ok. 35 m. Poniżej okna znajduje się jaskinia Schron w Okienniku Wielkim, a obok dwie kolejne: Komin i Szczelina. Cały masyw uznano za geostanowisko.

Ludzie sprzed 60 tysięcy lat i gród na skale

W Schronie archeolodzy odkryli krzemienne narzędzia ze środkowego paleolitu, sprzed ok. 60 tys. lat, zaliczane do kultury mikocko-prądnickiej. To dowód, że jaskinię zamieszkiwali ludzie prehistoryczni. Znacznie później, według historyków ok. XII–XIII wieku, u podnóża skał stał drewniany gród obronny; ślady murów widziano jeszcze w XIX wieku. Skała z oknem miała pełnić funkcję donżonu, a w samym oknie zachował się wykuty otwór, prawdopodobnie do mocowania drewnianej osłony z bali.

Legenda o Malarskim

Gmina Kroczyce przypomina legendę o Malarskim, „jurajskim Janosiku”. Ten miejscowy rozbójnik miał mieszkać w skałach Okiennika, grabić bogatych i rozdawać biednym, a ludzi nie zabijał, tylko płatał im figle. Opowieści o nim przetrwały w okolicznych wsiach, m.in. w Ryczowie, i trafiły do XIX-wiecznej literatury. Według podania jego zjawa wciąż płoszy konie na drodze do Kroczyc.

Wspinaczka

Pierwsze udokumentowane wspinaczki na Okienniku odbyły się w 1962 roku, a prawdziwy rozkwit przyszedł w latach 80. XX wieku. W grupie skał – m.in. Bliźniacza Baszta, Igła nad Przechodem, Muminek, Śląski Filar – wytyczono ok. 110 dróg o trudności od III do VI.7+ w skali Kurtyki. Większość ma stałe punkty asekuracyjne, ale są też drogi dla zwolenników asekuracji tradycyjnej. Na niektóre drogi Ściany Czołowej potrzebna jest lina 70 m.

Tripto podpowiada

Obok Okiennika prowadzą dwa szlaki: czerwony Szlak Orlich Gniazd (dalej do ruin zamku w Morsku i na Górę Zborów) oraz Szlak Skarżycki od stacji Zawiercie Borowe Pole. Na obejście skał i zajrzenie do okna od strony ścieżki wystarczy 45–60 minut. Skały nie są ogrodzone, a krawędzie bywają śliskie – z dziećmi trzymaj się ścieżek i nie wchodź wyżej bez sprzętu i doświadczenia.