Obrona Wizny - Góra Strękowa (schron kpt. Raginisa)

Obrona Wizny - Góra Strękowa to miejsce pamięci pod gołym niebem, gdzie 7-10 września 1939 roku polscy żołnierze pod dowództwem kpt. Władysława Raginisa bronili linii Narwi przed niemieckim XIX Korpusem Pancernym gen. Heinza Guderiana. Zobaczysz tu ruiny schronu dowodzenia, tablicę i groby. W polskiej tradycji bitwę nazywa się „polskimi Termopilami", choć historycy spierają się o jej ocenę. Wizna leży w powiecie łomżyńskim, nad Narwią.

Bitwa pod Wizną w skrócie

Obrona wchodziła w skład Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew". Polski odcinek „Wizna" liczył około 20 oficerów i od 340 do 700 szeregowych, a historycy podają różne liczby (jedna analiza z 2011 roku mówi o najwyżej około 360 żołnierzach). Linię umocnień biegnącą od Kołodziejów i Giełczyna przez Górę Strękową do Maliszewa tworzyły żelbetowe schrony: trzy ciężkie przy Giełczynie i Kołodziejach, dwa na Górze Strękowej, po jednym w Kurpikach i Maliszewie. Przeciwnik dysponował około 42 tys. żołnierzy i około 350 czołgami.

Przebieg walk: 7 września niemieckie oddziały rozpoznawcze zajęły Wiznę, 9 września po dwugodzinnym ostrzale nastąpił atak piechoty i czołgów, w którym schrony odcinano i szturmowano jeden po drugim. 10 września upadła Góra Strękowa, ostatni punkt oporu. Dowódca, kpt. Raginis, po godzinie namysłu kazał żołnierzom opuścić schron i popełnił samobójstwo granatem. Obrona opóźniła natarcie Guderiana o około dwa dni.

Co zobaczyć

• Ruiny schronu dowodzenia na Górze Strękowej, zburzonego przez Niemców w 1944 roku.
• Tablicę pamiątkową na schronie.
• Groby Raginisa i por. Stanisława Brykalskiego: zostali pochowani przy schronie, później przeniesieni przez sowieckiego okupanta, a po poszukiwaniach georadarem i badaniach DNA ponownie pochowani 10 września 2011 roku na Górze Strękowej. Powstał tam grób wojskowy.
• W samej Wiźnie: pomnik obrońców, pomnik armaty ku czci Brykalskiego i mural.

Jak zwiedzać i ile czasu zaplanować

Na wzgórze zaplanuj 30-60 minut. To otwarty teren, na którym najlepiej przeczytać o bitwie przed wizytą. Rozległy widok na pola i dolinę Narwi pomaga zrozumieć, dlaczego to miejsce miało znaczenie. Nie ma bramek ani biletów.

Dla kogo

Dla miłośników historii wojskowej, nauczycieli z klasami i rodzin ze starszymi dziećmi. Zachowaj powagę, bo to miejsce pochówku. Teren jest trawiasty i nierówny, więc osoby na wózkach powinny liczyć się z trudnościami.

Spór o legendę

Część polskich historyków kwestionuje nazwę „polskie Termopile". Tomasz Wesołowski z Uniwersytetu w Białymstoku twierdzi, że Niemców zatrzymały przede wszystkim Narew i prace nad mostem pontonowym, a nie sami obrońcy. Jego tezy wywołały gorącą dyskusję. Warto znać obie perspektywy.

Informacje praktyczne (stan na październik 2026)

Miejsce jest dostępne cały rok, wstęp jest bezpłatny. Oficjalnych godzin ani opłat nie ma, więc nie potwierdzaliśmy ich. Informacji o parkingu nie znaleźliśmy.

Dojazd

Góra Strękowa leży koło Wizny, w pobliżu drogi krajowej nr 64. Najlepiej dojechać samochodem. Komunikacją publiczną jest trudniej.

W okolicy

W okolicy zobacz pozostałe schrony, między innymi w Kurpikach, oraz dolinę Narwi.