Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie

Dwie wieże połączone z korpusem półkolistymi arkadami, jasnożółty tynk i czerwony dach – tak wygląda panorama, którą zna każdy, kto widział Tykocin od strony Narwi. Późnobarokowy kościół Świętej Trójcy zamyka wschodnią pierzeję Rynku i należy do najbardziej efektownych świątyń Podlasia. Wnętrze wypełniają złocone ołtarze, obrazy Szymona Czechowicza i rokokowe organy, a w kościele przechowywany jest kielich, z którego Jan Paweł II odprawił mszę w Łomży.

Historia: fundacja hetmana Branickiego

Kościół wraz z zespołem klasztornym misjonarzy ufundował hetman Jan Klemens Branicki, właściciel Tykocina i Białegostoku. Budowę rozpoczęto w 1742 roku, a wieże stanęły pod koniec 1748 roku; projekt wiąże się z twórczością architekta Jana Henryka Klemma. Opiekę nad świątynią przejęli misjonarze, a budynek za kościołem przeznaczyli na seminarium duchowne – dziś mieści się tam plebania parafii. Kościół jest bazyliką, z okazałą elewacją nazywaną fasadą parawanową: wieże łączą się z nawą łukami i arkadami w kształcie półkolistych skrzydeł, zwieńczonymi rzeźbami.

Co zobaczyć

• Polichromie ścienne z 1749 roku, wykonane przez Sebastiana Ecksteina; malowidła na sklepieniach dodał w latach 1910–1912 Władysław Drapiewski, w duchu sztuki XVIII wieku.
• Pozłacany ołtarz główny w stylu barokowo-rokokowym z około 1750 roku i sześć ołtarzy bocznych w nawach; wszystkie obrazy w nawach bocznych namalował Szymon Czechowicz.
• Portrety fundatorów – Jana Klemensa Branickiego i Izabeli z Poniatowskich – po obu stronach wejścia, autorstwa nadwornego malarza Branickich Augusta Mirysa.
• Rokokowe organy z około 1760 roku na balkonie chóru, odrestaurowane w latach 1997–1999.
• Brama dziedzińca z żelaznym ogrodzeniem i popiersiami czterech ewangelistów.

Ciekawostki

Najcenniejszym obrazem kultowym jest XVII-wieczny wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem, który mieszkańcy nazywają Matką Boską Szlachecką. Jak tłumaczył PAP proboszcz parafii, to przed nim miejscowa szlachta brała śluby, chrzciła dzieci i chciała być pochowana. Obraz pokrywają srebrne sukienki, spod których widać tylko twarze i dłonie postaci. Kielich papieski, używany przez Jana Pawła II w Łomży w 1991 roku, od 2 kwietnia 2005 roku (dnia śmierci papieża) służy podczas największych uroczystości. Kościół trafił też na znaczek Poczty Polskiej z 2022 roku i na monetę 5 zł, którą NBP wprowadził do obiegu w 2025 roku w serii „Odkryj Polskę”.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy Rynku, kilka minut spacerem od Wielkiej Synagogi i zamku w Tykocinie, więc łatwo połączyć je w jedno popołudnie. Na wnętrze i dziedziniec zaplanuj 20–30 minut; najlepiej wejść poza porami nabożeństw. Najładniejsze zdjęcie całej sylwetki zrobisz z łąk nad Narwią albo z drugiej strony Rynku, sprzed pomnika Stefana Czarnieckiego. Świątynia przechodzi etapami prace konserwatorskie, dlatego fragment elewacji może być w rusztowaniach.