Wielka Synagoga w Tykocinie

Wielka Synagoga w Tykocinie to murowana bożnica z pierwszej połowy XVII wieku — dziś druga co do wielkości i jedna z najstarszych zachowanych synagog w Polsce. Kwadratowa bryła o wymiarach 18 na 18 metrów łączy barok z elementami późnorenesansowymi, a od 1976 roku mieści oddział Muzeum Podlaskiego z bogatą ekspozycją judaiców.

Wnętrze z obniżoną posadzką

Główna sala modlitewna mierzy 18,0 × 17,6 metra i sięga 9 metrów wysokości. Sklepienie dziewięciopolowe otacza bimę stojącą na czterech masywnych filarach z renesansową dekoracją, a posadzka jest celowo obniżona — nawiązuje do słów psalmu „Z głębokości wołam do ciebie, Panie”. W wieży urządzono pokój rabina i rekonstrukcję wieczerzy paschalnej Seder Pesach.

Burzliwe dzieje

Synagogę wzniesiono najprawdopodobniej po pożarze miasta w 1638 roku, na miejscu starszej, drewnianej bożnicy; w XVIII wieku dobudowano wieżę, która służyła jako więzienie. W 1941 roku Niemcy zdewastowali wnętrze i urządzili w nim magazyny, a po wojnie przez lata składowano tu nawet nawozy sztuczne. W 1965 roku pożar strawił unikalną bibliotekę i archiwa gminy żydowskiej. Budynek uratowała gruntowna renowacja z lat 1974–1978.

Co zobaczysz dziś

W głównej sali prezentowane są zabytkowe zwoje Tory nakryte koroną, tasy, tałesy, tefiliny, chanukije i menory. W 1992 roku synagogę odwiedził prezydent Izraela Chaim Herzog. Tykocin pozostaje jednym z najważniejszych punktów szlaku kultury żydowskiej na Podlasiu — synagoga stoi tuż przy Małym Rynku, więc naturalnie wpleciesz ją w spacer po miasteczku.