Muzeum Ziemi Wieluńskiej

Muzeum Ziemi Wieluńskiej w Wieluniu to najważniejsze miejsce, w którym można poznać historię miasta zbombardowanego przez Luftwaffe o świcie 1 września 1939 roku. Działa w odrestaurowanym klasztorze bernardynek z początku XVII wieku, tuż przy dawnych murach miejskich, i łączy wystawę o tragedii Wielunia z archeologią oraz kulturą wsi regionu. To dobry punkt wyjścia do spaceru po historycznym centrum i śladach średniowiecznych fortyfikacji.

Historia muzeum i budynku

Muzeum otwarto 10 października 1926 roku z inicjatywy Polskiej Macierzy Szkolnej i Felicji Rymarkiewiczowej. W czasie II wojny światowej bezpowrotnie utraciło wszystkie zbiory, a reaktywowano je w 1964 roku staraniem Tadeusza Olejnika. Siedzibą stał się dawny klasztor bernardynek, wzniesiony w latach 1613–1615 przez budowniczego Jerzego Hoffmana z fundacji Anny ze Sroczyńskich Koniecpolskiej, matki hetmana Stanisława Koniecpolskiego. Budynek miał burzliwe losy: po 1819 roku mieściła się tu manufaktura sukna, po pożarze w 1844 roku — koszary, w okresie międzywojennym m.in. kino, a w czasie okupacji — niemiecka stolarnia. W latach 1964–1969 gmach odbudowano w duchu renesansu, dobudowując od południa salę koncertową na fundamentach murów miejskich i taras z widokiem na parki.

Co zobaczyć — wystawy stałe

• „Świadkowie mówią… Wieluń 1 września 1939” — zabytki i bogata ikonografia dokumentująca skutki nalotu. Zniszczeniu uległo ok. 70–75% miasta, w tym szpital, synagoga i gotycki kościół św. Michała; liczba ofiar jest wciąż przedmiotem badań.
• „Pradzieje ziemi wieluńskiej” — zbiory archeologiczne prezentowane w podziemiach.
• „Życie codzienne wsi wieluńskiej” — etnografia na piętrze, w tym kilkaset rzeźb ludowych.
• „Dotknij historii Wielunia” — ekspozycja o dziejach miasta.

Muzeum organizuje też wystawy czasowe i warsztaty dla dzieci i młodzieży.

Oddziały i baszta Męczarnia

Do muzeum należy baszta Męczarnia — fragment średniowiecznych murów z wystawą „W izbie wieluńskiego kata” i ekspozycją dawnej broni. Poza miastem działają Muzeum Wnętrz Dworskich w Ożarowie, w późnobarokowym dworze z czterema alkierzami, oraz zrekonstruowany wiatrak w Kocilewie.

Godziny otwarcia i ceny biletów

Stan na październik 2026, według strony muzeum:

• Budynek główny: pon., śr., czw. 9:00–16:00; wt. i pt. 9:00–17:00; sob. 9:00–16:00 (od listopada do marca w soboty tylko grupy powyżej 10 osób, zgłoszone 7 dni wcześniej); niedz. 11:00–17:00. Ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. 10 października 2026 muzeum jest nieczynne.
• Bilety: normalny 15 zł, ulgowy 8 zł, rodzinny 40 zł (do 6 osób); przewodnik dla grupy do 30 osób — 60 zł. W niedziele wstęp na wystawy jest bezpłatny.
• Baszta Męczarnia: pon.–pt. 9:00–15:00 (bilet kupuje się w muzeum), bilet 7 zł / ulgowy 5 zł; w niedziele nieudostępniana.

Kontakt: tel. 43 843 43 34, mzw@muzeum.wielun.pl.

Jak zaplanować wizytę

Na wystawy w budynku głównym zarezerwuj ok. 1,5 godziny, a z basztą Męczarnia i spacerem wzdłuż murów — pół dnia. Muzeum stoi przy ul. Narutowicza 13, w pobliżu kolegiaty i reliktów fortyfikacji. Wieluń leży ok. 90 km od Łodzi i ok. 110 km od Wrocławia (w linii prostej). Z Ożarowem warto połączyć wizytę samochodem.

Wystawa o wrześniu 1939 roku zawiera drastyczne materiały ikonograficzne, dlatego z młodszymi dziećmi lepiej zacząć od pradziejów i etnografii, a o tragedii miasta opowiedzieć w spokojniejszej formie. Szkoły i grupy mogą zamówić przewodnika — rezerwację warto zrobić telefonicznie z wyprzedzeniem. Najtańszym dniem na wizytę jest niedziela, gdy wstęp na wystawy jest bezpłatny.