Kościół odpustowy św. Anny w Oleśnie

Pień sosny za szybą przy ołtarzu głównym nosi tabliczkę z datą „lipiec 1444”: pod tym drzewem, według podania, za wstawiennictwem św. Anny ocalała przed zbójcami dziewczyna. Wokół sosny wyrósł drewniany kościół, który w XVII wieku dostał niezwykłą część centralną — pięć kaplic ułożonych w kształt róży. Stąd przydomek „oleska róża zaklęta w drewno”, a od 2018 roku status Pomnika Historii.

Historia: od kapliczki przy sośnie do sanktuarium

Podanie mówi o dziewczynie Annie, uratowanej za przyczyną Babki Chrystusowej, której wizerunek miała niegdyś zawiesić na wysokiej sośnie księżna św. Jadwiga. Już w 1444 roku wokół drzewa postawiono niewielki drewniany kościółek o rozmiarach dzisiejszego prezbiterium; sośnie obcięto wierzchołek i konary, a pień do dziś podtrzymuje ołtarz główny. Pielgrzymi ze Śląska, Polski, Czech i Moraw nie mieścili się w kaplicy, dlatego w 1518 roku wzniesiono większy kościół, konsekrowany przez biskupa wrocławskiego Jana Thurzona.

Kolejna fala pątników sprawiła, że w latach 1668–1670 cieśla Marcin Snopek dobudował gwiaździstą część centralną; parafia podaje lata 1669–1670. W 1707 roku powstała zakrystia. Gruntowne remonty przeprowadzono w 1873 i 1904 roku, a w 2000 roku pięć kaplic przywrócono do pierwotnego stanu. W 1945 roku kościół dał schronienie mieszkańcom Olesna przed żołnierzami Armii Czerwonej.

Oleska róża

Najstarsza, średniowieczna część to jakby korzenie, od których jedenastometrowe przejście — łodyga — prowadzi do pięciu płatków-kaplic. Układ nawiązuje do herbu Olesna z połową kwiatu róży i do niemieckiej nazwy miasta Rosenberg, czyli Różana Góra, notowanej od początku XIV wieku. Według parafii taka kompozycja nie występuje w tym samym układzie nigdzie indziej w Polsce ani w Europie. Idąc zgodnie z ruchem wskazówek zegara, mija się kaplice św. Anny, Podwyższenia Krzyża, Czternastu Świętych Wspomożycieli, Wniebowzięcia NMP i Matki Boskiej Częstochowskiej.

Co zobaczyć

• Pień cudownej sosny za szybą przy ołtarzu głównym, z tabliczką upamiętniającą rok 1444.
• Późnogotycką figurę św. Anny Samotrzeciej z przełomu XV i XVI wieku, zwaną św. Anną Oleską — największą świętość sanktuarium.
• Kopię tryptyku „Wielka Święta Rodzina” z początku XVI wieku, dzieła mistrza Jakuba, naśladowcy Wita Stwosza. Oryginalne rzeźby skradziono w nocy z 19 na 20 sierpnia 1994 roku.
• Odnalezione podczas renowacji późnogotyckie malowidła Apostołów.
• Okna w kształcie czworoliścia, gontowy dach i wieżyczkę na sygnaturkę z baniastym hełmem.

Tripto podpowiada

Kościół stoi około 2 km od centrum Olesna, przy drodze na Wieluń, i jest filią parafii Bożego Ciała. To czynne sanktuarium, więc wnętrze otwierane jest przede wszystkim na nabożeństwa — najżywiej jest tu w czasie odpustu ku czci św. Anny, który parafia nazywa pulsującym sercem wspólnoty. Poza nabożeństwami o możliwość wejścia zapytaj w parafii. Przy kościele znajduje się cmentarz z neogotycką kaplicą pogrzebową z przełomu XIX i XX wieku. Na obejście kościoła i spokojne obejrzenie kaplic zaplanuj 30–45 minut.