Kościół Chrystusa Zbawiciela w Kluczborku

Z zewnątrz to surowy gotycki kościół z cegły i kamienia, a w środku zaskakuje jasnym, biało-złotym wnętrzem w duchu rokoka. Kościół Chrystusa Zbawiciela przy placu Gdacjusza jest najstarszą świątynią Kluczborka i od niemal pięciu wieków służy ewangelikom.

Historia: od krzyżowców do luteranów

Miasto założyli rycerze zakonu krzyżowców z czerwoną gwiazdą – stąd niemiecka nazwa Kreuzburg, czyli „gród krzyża”. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał w 1298 roku. Dzisiejsza budowla łączy XIII-wieczne prezbiterium we wczesnogotyckim stylu z XIV-wieczną wieżą. Od 1527 roku kościół jest ewangelicki.

Pożary wielokrotnie zmieniały jego wygląd. Najgorszy, w 1737 roku, zniszczył świątynię razem z ratuszem i domami. Odbudowano wieżę i nawę boczną, a drewniany strop zastąpiono sklepieniem. W latach 1743–1745 wnętrze gruntownie przebudowano, a w latach 1795–1797 nadbudowano górną kondygnację wieży, na której w 1806 roku zamontowano zegar. W latach 1708–1769 plac wokół kościoła służył jako cmentarz. Około 1821 roku dach pokryto dachówką, a kopułę wieży blachą, a po południowej stronie dostawiono zakrystię.

Co zobaczyć

• Wnętrze w bieli i złocie – rzeźby i płaskorzeźby z lat 1750–1760, z tego samego czasu ołtarz, ambona i chrzcielnica.
• Organy w stylu regencyjno-rokokowym, zaprojektowane przez Leopolda Jaschkego z Wrocławia i przebudowane w 1899 roku przez firmę Schlag & Söhne ze Świdnicy. Od 1985 roku odbywają się tu cykle koncertów organowych.
• Pomnik kupca Daniela Mietela obok kościoła – najstarszy pomnik w mieście.
• Wieża z kopułą krytą blachą; pod koniec 2021 roku osadzono na niej krzyż z kapsułą czasu.

Ciekawostki

Plac przed kościołem nosi imię Adama Gdacjusza (ok. 1609–1688), urodzonego w Kluczborku pastora tej parafii, nazywanego „śląskim Rejem”. Wydał po polsku popularną postyllę, czyli zbiór kazań, i jako pierwszy wprowadził gwarę śląską do literatury. Dzwony kościoła wielokrotnie przetapiano po pożarach; na jednym z dawnych zapisano życzenie fundatora, by co roku 22 czerwca dzwonił w godzinie jego śmierci.

Tripto podpowiada

Wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństwa lub koncertu organowego – to także najlepszy sposób, by usłyszeć instrument Jaschkego. W 2021 roku zakończyła się konserwacja drzwi, okien witrażowych i fragmentów elewacji, więc fasada wygląda dziś świeżo. Na obejrzenie kościoła i placu wystarczy pół godziny, a stąd jest kilka kroków na rynek z ratuszem i do Muzeum im. Jana Dzierżona.