Baszta Piaskowa w Byczynie

Baszta Piaskowa, zwana też Południową, zamyka od południa jeden z najlepiej zachowanych pierścieni murów miejskich w Polsce. W środku przetrwało sklepienie nad dawnym lochem głodowym, a po renowacji w latach 2023–2024 baszta urosła o 1,10 m – do 23 metrów – i zyskała taras, który ma zostać udostępniony zwiedzającym.

Historia i architektura

Według opracowania Urzędu Miejskiego w Byczynie z 2024 roku baszta powstała w XIV wieku na kamiennym fundamencie, w miejscu starszej budowli. Starszy opis gminy podaje, że ukończono ją dopiero w XVI wieku, później niż resztę obwarowań – datowanie nie jest więc jednoznaczne. Ceglaną wieżę postawiono na rzucie prostokąta 6,34 × 5,82 m, w wątku gotyckim z użyciem zendrówki. Jest dwukondygnacyjna, nieco wysunięta przed lico muru, z odsadzką w połowie wysokości, licznymi okienkami strzelniczymi i oknami zamkniętymi łukiem spłaszczonym.

Na elewacjach wschodniej i zachodniej, w linii muru, widać strzępia przedpiersia dawnego krenelażu. To ślad, że pierwotne mury mogły mieć nawet 7 metrów wysokości. Badania z lat 2009–2010 (dr Jerzy Romanow, Lech Stanisz) odsłoniły przy baszcie profil fosy: jej dno sięgało 3 metry poniżej fundamentu muru, a w tym miejscu była to sztuczna fosa sucha.

Mury, które warto obejść

Baszta jest częścią obwarowań wpisanych do rejestru zabytków w 1950 roku razem z Wieżą Bramy Polskiej i Wieżą Bramy Niemieckiej. Mury otaczają stare miasto eliptycznym pierścieniem o długości 912,5 m, mają 4,5–6 m wysokości i do 1,9 m grubości. Konserwator prowincji śląskiej już pod koniec XIX wieku uznawał je za najlepiej zachowane fortyfikacje w regionie.

Tripto podpowiada

• Basztę oglądasz z zewnątrz – najlepiej od ul. Wałowej, skąd widać ją razem z murem. Taras na szczycie nie był jeszcze udostępniony (stan na październik 2026).
• Wejść możesz za to na Wieżę Polską (maj–październik, bilet 10 zł) i do punktu widokowego w wieży ratusza.
• Spacer wokół całego pierścienia murów z obiema bramami zajmuje około godziny.