Mury miejskie w Byczynie

W 1588 roku pod jedną z bram Byczyny miał złożyć broń arcyksiążę Maksymilian Habsburg, pokonany przez wojska Jana Zamoyskiego w walce o polski tron. Ta brama stoi do dziś – podobnie jak niemal cały pierścień murów, który otacza stare miasto. Byczyna należy do nielicznych miast w Polsce, gdzie średniowieczne obwarowania zachowały się prawie w całości, więc spacer wokół nich to podróż dookoła średniowiecznego miasteczka w kilkadziesiąt minut.

Historia: kamień, potem cegła

Datowanie murów nie jest jednoznaczne. Według jednych opracowań pierwszy pierścień kamiennego muru z suchą fosą powstał już w połowie XIII wieku, a w połowie XIV wieku podwyższono go partią ceglaną; miasto datuje obecne obwarowania na XV–XVI wiek. Mury biegną owalną linią, a ich długość różne źródła podają jako 912 m lub 950 m. Wzniesiono je z kamienia i cegły na fundamentach z głazów narzutowych; mają przeciętnie 5,5–6 m wysokości i 1,3–1,7 m grubości. Od północy miasto chroniły dodatkowo moczary.

Co zobaczyć

• Wieża bramna wschodnia, tzw. Polska (ul. Zamoyskiego) – z XV wieku, nazwana tak, bo zwrócona jest ku większej części Polski. Dach namiotowy pochodzi z lat 30. XX wieku, gdy piorun zniszczył wcześniejsze zwieńczenie. To pod tą bramą – jak podają historycy – skapitulował arcyksiążę Maksymilian po przegranej bitwie pod Byczyną 24 stycznia 1588 roku.
• Wieża bramna zachodnia, tzw. Niemiecka (ul. Okrężna) – również z XV wieku, w dolnej części kamienna, wyżej ceglana. Ostrołukowy przejazd przebito w jej przyziemiu pod koniec XIX wieku, a nad nim widać wąskie okienka strzelnicze.
• Baszta Piaskowa (Południowa) przy ul. Floriańskiej – dobudowana dla wzmocnienia południowego odcinka, ukończona prawdopodobnie w XVI wieku, z licznymi strzelnicami.
• Fosa przy ul. Błonie – zachowany fragment łączy się z parkiem miejskim na północy. Obecny kształt nadano jej w 1940 roku, a od lat hoduje się w niej pstrągi.

Ciekawostki

Bramy dawniej wieńczyły namiotowe dachy z małymi wieżyczkami, znane ze starych pieczęci miasta – dziś Brama Niemiecka ma jedynie prowizoryczne przykrycie. Ratusz pośrodku rynku spłonął w 1945 roku, a odbudowany oddano do użytku 25 stycznia 1968 roku, w 380. rocznicę zwycięstwa nad Maksymilianem. Od 2011 roku w jego wieży działa punkt widokowy, z którego dobrze widać przebieg murów.

Tripto podpowiada

• Mury są dostępne bez ograniczeń i bezpłatnie – najlepiej obejść cały obwód m.in. ulicami Okrężną, Zamoyskiego, Floriańską i Błonie. Zaplanuj na to 45–60 minut.
• Zacznij od Bramy Polskiej, a skończ przy fosie i w parku po północnej stronie, gdzie zachowany fragment fosy łączy się z zielenią.
• Wejdź na wieżę ratusza, żeby zobaczyć owalny układ starego miasta z góry.
• W okolicy: drewniany gród rycerski w Byczynie, zbudowany jako polsko-czeskie centrum szkolenia rycerstwa.