Kościół Wniebowzięcia NMP w Praszce

Przez pokolenia mieszkańcy Praszki opowiadali, że ich kościół stoi na drewnianych palach wbitych w podmokły grunt. Dopiero badania z 2000 roku obaliły tę legendę: fundamenty z kamienia leżą na rodzimym gruncie, a pale podtrzymywały co najwyżej dawną, drewnianą świątynię. Dwuwieżowy kościół Wniebowzięcia NMP z lat 1872–1874 to dziś najważniejszy zabytek miasta nad Prosną i sanktuarium Matki Bożej Królowej Różańca Świętego.

Historia: od drewnianego kościoła do dwóch wież

Historia parafii sięga 1392 roku, gdy król Władysław Jagiełło wydał przywilej na założenie miasta i zbudowanie kościoła. Drewniana świątynia na planie krzyża miała siedem ołtarzy i wieżę z zegarem; w 1720 roku dobudowano do niej murowaną zakrystię, ale w 1839 roku groziła już zawaleniem. Przetrwała do 1871 roku.

Nowy, murowany kościół zaczęto wznosić w 1872 roku według projektu Anzelma Krysińskiego, a kolator Stanisław Potocki pokrył czwartą część kosztów. Pierwsze nabożeństwo odprawiono w pierwszą niedzielę Adwentu 1873 roku, lecz wnętrze wykańczano jeszcze dziesięć lat – także dlatego, że władze carskie usunęły z parafii proboszcza ks. Sobolewskiego. Konsekracji dokonał 2 czerwca 1884 roku biskup włocławski Aleksander Bereśniewicz. W latach 1911–1913 dobudowano dwie nawy boczne, wybito łączące je arkady, a wieże podwyższono o dziewięć łokci i zwieńczono kopułami.

Wojna

W przeddzień wybuchu II wojny światowej na murach kościoła przygotowano stanowiska ogniowe dla karabinów. Do 1940 roku okupanci tolerowali nabożeństwa, potem zamknięto księgi parafialne, a świątynię zamieniono na magazyn i ograbiono z naczyń liturgicznych. 6 października 1941 roku Niemcy aresztowali wikariusza ks. Leona Poprawę, który trafił do obozu koncentracyjnego w Dachau.

Co zobaczyć

• Polichromię z lat 1952–1953 krakowskiego malarza Aleksandra Trojkowicza, odnowioną w latach 1996–1998 – kolorowe wnętrze mocno kontrastuje z surową, dwuwieżową fasadą.
• Obraz Matki Bożej Królowej Różańca Świętego z przełomu XVII i XVIII wieku w jednej z bocznych kaplic – to jemu kościół zawdzięcza rangę sanktuarium.
• Ołtarze w kaplicach – w opisie wyposażenia sprzed wojennej grabieży wymieniane są barokowe ołtarze Pięciu Ran Chrystusa i Matki Bożej w nawie poprzecznej oraz ołtarz św. Walentego z końca XVIII wieku z obrazem świętego z połowy XVII wieku.
• Belkę tęczową z krzyżem nad ołtarzem – według przekazów pochodzi jeszcze z drewnianego kościoła.

Ciekawostki

Kościół stoi na nasypie, od strony dawnych mokradeł zamkniętym kamiennym murem oporowym, a cały plac wokół to dawny cmentarz parafialny z zachowanymi grobami. Sama Praszka przez ponad sto lat była miastem granicznym: od 1815 roku leżała w zaborze rosyjskim, tuż przy granicy z Prusami.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy ul. Senatorskiej 22. To czynna świątynia parafialna archidiecezji częstochowskiej – wstęp jest wolny, a wnętrze najłatwiej zobaczyć przed lub po mszy. Na obejrzenie polichromii i kaplic wystarczy 20–30 minut; zachowaj ciszę w czasie nabożeństw. W mieście warto zajrzeć też do Muzeum Regionalnego z ekspozycjami historycznymi, etnograficznymi i przyrodniczymi oraz obejrzeć dworzec kolejowy z 1914 roku.