Wiatrak w Ożarowie

Na wzgórzu w Kocilewie, przysiółku Ożarowa koło Wielunia, stoi drewniany wiatrak typu koźlak zbudowany w 1914 roku przez rodzinę Kowalskich. Jego skrzydła zataczają koło o średnicy około 17 metrów, a ich powierzchnia przekracza 50 m². Po latach ruiny wiatrak odbudowano razem z wnętrzem i urządzeniami młyna, a opiekuje się nim muzeum w pobliskim dworze.

Historia: trzy pokolenia młynarzy

Wiatrak na kocilewskim wzgórzu stał według tradycji już w połowie XIX wieku, a obecny zastąpił starszą budowlę. Dokumenty rodziny Kowalskich, przekazane do Muzeum Wnętrz Dworskich w Ożarowie, pokazują ciągłość: w 1911 roku Roman Kowalski przejął dzierżawę osady młynarskiej po ojcu Marcinie, który odziedziczył ją po Felicjanie. W latach 1937–1938 dziedzic Ożarowa Kuniberd Meske próbował przez sąd w Kaliszu doprowadzić do licytacji osady, ale Kowalscy obronili się do wybuchu wojny. Zachowany zeszyt przemiału z 1940 roku świadczy, że wiatrak pracował także w czasie okupacji.

Ostatni młynarz Ożarowa

Po 1945 roku młyn prowadził Henryk Kowalski, syn Romana. Prywatny zakład był niewygodny dla władz, a w 1960 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi zakazało mu przemiału zboża na mąkę. Henryk Kowalski był ostatnim młynarzem w Ożarowie. Nieużywany wiatrak służył jako magazyn i niszczał: najpierw zdjęto skrzydła, potem załamał się dach, oberwał się wał z kołem palecznym, a podłogi i ściany uległy zniszczeniu.

Ratunek i odbudowa

W 1996 roku, gdy z koźlaka została ruina, akcję ratunkową rozpoczęło Muzeum Wnętrz Dworskich w Ożarowie z działającym przy nim Towarzystwem Przyjaciół. Witold Kowalski przekazał wiatrak pod warunkiem, że nie zostanie przeniesiony i po rekonstrukcji będzie udostępniony zwiedzającym. Kapitalny remont trwał do 2006 roku – wiatrak odbudowano w całości i odtworzono urządzenia młyńskie.

Tripto podpowiada

Wiatrak stoi około 1 km od dworu w Ożarowie, oddziału Muzeum Ziemi Wieluńskiej, i najlepiej połączyć obie wizyty. Muzeum udostępniało park dworski, wieżę widokową i wiatrak w dni powszednie, ale wnętrze koźlaka otwiera pracownik muzeum – przed przyjazdem zadzwoń do Ożarowa i potwierdź możliwość wejścia. Ożarów leży w gminie Mokrsko, około 12 km od Wielunia. Na sam wiatrak wystarczy 30 minut, z dworem i parkiem zaplanuj dwie godziny.