Kościół parafialny pw. św. Leonarda Opata w Wierzbiu

W Wierzbiu w gminie Praszka, przy drodze krajowej nr 45 z Wielunia do Opola, stoi drewniany kościół, którego zręby datuje się na około 1522 rok. To późnogotycka świątynia typu wieluńskiego – ślad dawnej ziemi wieluńskiej na północnym skraju Opolszczyzny. Zatrzymać się tu warto dla dwóch rzeczy: masywnych portali z XVI wieku i tryptyku w ołtarzu głównym, z którym wiąże się opowieść o Janie Zamoyskim.

Historia: od ziemi wieluńskiej po Opolszczyznę

Wieś istnieje co najmniej od XIV wieku – w dokumencie z 1381 roku zapisano ją jako „Vierzbie”. Była wsią królewską w starostwie wieluńskim. Parafia mogła działać już w XV wieku, w 1531 roku była filią parafii w Ożarowie, a samodzielność odzyskała 12 stycznia 1902 roku. Najstarszy znany opis kościoła pochodzi z 1668 roku: drewniana budowla z dzwonnicą, murowaną zakrystią i ceglaną posadzką. Pod koniec XVIII wieku przeszła generalny remont, potem restaurowano ją w 1889 i 1949 roku, a 30 grudnia 1967 roku trafiła do rejestru zabytków.

Architektura: co zmienił XX wiek

Nawa i prezbiterium mają konstrukcję zrębową, dachy kryje gont, a elewacje – pionowe deskowanie. W drugiej połowie XX wieku kościół poszerzono: do nawy i prezbiterium dodano otwarte do wnętrza aneksy, rozebrano południową kruchtę, a wieżę, która dawniej sięgała tylko kalenicy, podwyższono o kondygnację i włączono w bryłę. Prace poprawiły stan techniczny, ale zatarły dawną sylwetkę. Przetrwały za to dwa portale z około 1522 roku: zachodni z łukiem odcinkowym i szerokimi, profilowanymi odrzwiami oraz północny z podkowiastym otworem, ornamentem sznurowym i ząbkowym, rozetami i rombami.

Co zobaczyć w środku

• Tryptyk w ołtarzu głównym – według opisu NID późnogotycki; w części środkowej Matka Boska z Dzieciątkiem, św. Leonard i św. Małgorzata, w skrzydłach św. Katarzyna i św. Mikołaj.
• Belka tęczowa z krucyfiksem pod płaskim stropem wspólnym dla nawy i prezbiterium.
• Ambona z XVIII wieku z malowanymi wizerunkami Ewangelistów oraz konfesjonał i ławy z tego samego stulecia.
• Ludowa droga krzyżowa z XIX wieku i roślinne polichromie, które tworzą barwne opaski wokół okien.

Lokalny przekaz łączy tryptyk z bitwą pod Byczyną: Jan Zamoyski miał w 1588 roku zabrać ołtarz z pobojowiska i przekazać go do Wierzbia. Źródła podają to jako prawdopodobną tradycję, nie udokumentowany fakt.

Tripto podpowiada

Kościół jest czynną świątynią parafii św. Leonarda Opata (Wierzbie 45). Z zewnątrz można go oglądać zawsze, wnętrze – podczas nabożeństw lub po uzgodnieniu z proboszczem. Msze odprawiane są w niedziele o 9:00 i 11:00, a w dni powszednie o 17:00; przed przyjazdem warto to potwierdzić. Na portale i bryłę wystarczy kwadrans, z wnętrzem – około pół godziny. Od drogi do Ożarowa kościół oddziela obszerny parking.