Kościół Najświętszego Imienia Maryi w Gaszynie

W kępie starych drzew, nad strugą, stoi modrzewiowy kościół, którego prawie nie widać z drogi krajowej nr 45. Kościół Najświętszego Imienia Maryi w Gaszynie, 3 km na południe od Wielunia, należy do grupy szesnastowiecznych kościołów wieluńskich, jednego z najcenniejszych zespołów drewnianej architektury sakralnej w Polsce. Jego obecne wezwanie to pamiątka odsieczy wiedeńskiej z 1683 roku.

Historia: kaplica św. Zygmunta i wotum za Wiedeń

Wieś wzmiankowano w 1323 roku, a jej dzieje od zawsze splatały się z Wieluniem i starym traktem do Bolesławca. Kościół zbudowano w XVI wieku z drewna modrzewiowego, a fundator pochodził z rodu Gaszyńskich-Wierzchleyskich; jego imienia nie znamy. Do 1683 roku budowla była kaplicą św. Zygmunta Króla i Męczennika, należącą do wieluńskich bernardynek. Tego roku podniesiono ją do rangi kościoła filialnego i zmieniono wezwanie. Według parafii wiązało się to z ufundowaniem ołtarza i obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem jako wotum wdzięczności za szczęśliwy powrót z odsieczy wiedeńskiej. Ostatni dziedzic z rodu, Jakub Gaszyński, zmarł w 1672 roku. Samodzielną parafię erygowano dopiero 6 maja 1987 roku.

Co zobaczyć

• Archaiczna bryła: prostokątna nawa, węższe i krótsze prezbiterium zamknięte prostą ścianą i wspólny dach o jednej kalenicy, kryty gontem.
• Konstrukcja zrębowa: ściany z rozciętych wzdłuż pni, łączonych na narożach zamkami ciesielskimi, na ceglanym podmurowaniu.
• Wieża dzwonna o konstrukcji słupowej, wzniesiona najpewniej w XVII wieku.
• Ołtarz główny z drugiej połowy XVII wieku z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem, wizerunkami świętych Małgorzaty i Cecylii oraz św. Wawrzyńca w zwieńczeniu.
• Rzeźby świętych biskupów Stanisława, z postacią wskrzeszonego Piotrowina, i Wojciecha z XVIII wieku.
• Blacha trumienna Jakuba Gaszyńskiego z 1672 roku, przykład kultury sarmackiej, która przeleżała trzy stulecia w ziemi przy kościele.

Ciekawostki

Podczas remontu w latach 1970–1974 usunięto chór muzyczny, ambonę i dwa barokowe ołtarze boczne, więc dzisiejsze wnętrze jest skromniejsze niż przed półwieczem. Rano 1 września 1939 roku jedna z pierwszych bomb II wojny światowej spadła na zabudowania gospodarcze w Gaszynie; obok kościoła jest grób polskich żołnierzy poległych we wrześniu 1939 roku i tablica upamiętniająca 20 ofiar wojny. W 2020 roku wieś stała się znana w całej Polsce dzięki akcji #GaszynChallenge, zbiórki na leczenie chorego na SMA chłopca, którą zainicjował Marcin Topór, druh miejscowej OSP.

Tripto podpowiada

Kościół stoi przy ul. Kościelnej 10 i jest czynną świątynią parafialną; stałych godzin zwiedzania nie ma. Wnętrze najlepiej obejrzeć przy okazji nabożeństwa albo po kontakcie z kancelarią, czynną od wtorku do piątku przed mszą. Na zewnątrz i w środku wystarczy 20–30 minut. Gaszyn łatwo połączyć z innymi drewnianymi kościołami typu wieluńskiego, m.in. w Kadłubie, Grębieniu, Popowicach, Wierzbiu i Skomlinie.