Mury miejskie w Dobczycach

Na wzgórzu Starego Miasta w Dobczycach, tuż obok ruin zamku królewskiego, zachowały się fragmenty średniowiecznych murów miejskich z piaskowca. Część odcinków przetrwała do pełnej wysokości, część zrekonstruowano, a odbudowana baszta służy dziś jako punkt widokowy na dolinę Raby i Jezioro Dobczyckie. To krótki, ale konkretny spacer po jednym z lepiej czytelnych obwarowań małych miast Małopolski.

Historia: mury na krawędzi wzgórza

Obwarowania powstały prawdopodobnie za Władysława Łokietka, być może w miejscu wcześniejszych umocnień drewniano-ziemnych. Najstarsze partie pochodzą z początku XIV wieku, a prace zakończono lub zmodernizowano na początku XV wieku; o późniejszej rozbudowie świadczą strzelnice artyleryjskie we wschodnim odcinku. W 1570 roku król Zygmunt August przyznał miastu dochody z cła na naprawę murów. Miasto, a zapewne i jego fortyfikacje, zniszczyli Szwedzi w 1702 roku. Potem zabudowa zeszła ze wzgórza do doliny, a nieużywane mury popadały w ruinę.

Liczby i konstrukcja

Linia murów miała nieregularny kształt dopasowany do wzgórza i długość około 650 metrów, obejmując około 3,5 ha miasta. Grubość muru wahała się od 1,2–1,35 m do 1,9–2 m, co może świadczyć o budowie w kilku etapach. Od strony miasta mur wraz z blankami miał ponad 7,5 m wysokości, a od zewnątrz był średnio o 2 metry wyższy, bo w dolnych partiach pełnił funkcję muru oporowego. Koronę wieńczyły blanki, za którymi biegł chodnik obrońców, miejscami poszerzony drewnianym gankiem.

Co zobaczyć

• Wschodni odcinek murów – najlepiej zachowany, z fragmentem zachowanym do pełnej wysokości.
• Basztę na planie prostokąta, otwartą od strony miasta, z której szczytu rozciąga się widok na okolicę.
• Relikt bramy wschodniej w południowo-wschodnim narożu, zachowany do wysokości 9 m, z kamienną prowadnicą brony na zewnętrznym licu.
• Odtworzony fragment drewnianego ganku straży na koronie muru.
• Wieżę na północ od kościoła, przebudowaną później na dzwonnicę.

Ciekawostki

Mury zrewitalizowano w 2012 roku. Autorzy portalu Medieval Heritage chwalą drewnianą rekonstrukcję ganku, ale krytykują stalową konstrukcję schodów wewnątrz baszty. Na Stare Miasto od wschodu prowadzą kamienne schody z figurami Matki Bożej Niepokalanie Poczętej i św. Jana Nepomucena, a obok rośnie lipa „Marysieńka", pomnik przyrody upamiętniający zwycięstwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem.

Tripto podpowiada

Na same mury wystarczy 30 minut, ale warto połączyć je z ruinami zamku królewskiego, gdzie działa Muzeum Regionalne PTTK, i pobliskim skansenem. Wzgórze najładniej wygląda w popołudniowym świetle, gdy piaskowiec nabiera ciepłej barwy. Ze wzgórza zamkowego widać Pogórze i Beskidy, a w dole Jezioro Dobczyckie.