Kościół św. Jana Chrzciciela w Dobczycach

W środkowej arkadzie dzwonnicy przy kościele św. Jana Chrzciciela wisi dzwon „Jan” odlany w 1504 roku, za panowania Aleksandra Jagiellończyka – jedyny z dobczyckich dzwonów, który przetrwał II wojnę światową. Na jego kołnierzu biegnie niemiecki napis, w którym ludwisarz chwali się, że jest „dobrej myśli”, bo Bóg da mu zbawienie. Sam klasycystyczny kościół z lat 1828–1834 stoi na Starym Mieście, wśród starych drzew, w obrębie średniowiecznych murów i kilka kroków od ruin zamku.

Historia: trzy kościoły na jednym wzgórzu

Pierwszy kościół mógł stanąć na wzgórzu już w XIII wieku; świątynię św. Jana Chrzciciela wspomina Jan Długosz. Pod koniec XVI wieku, z fundacji starosty Sebastiana Lubomirskiego, powstał kościół kamienny, który z powodu złego stanu zamknięto w 1790 roku. Obecną świątynię zaczął w 1828 roku wznosić właściciel Dobczyc Jan Turnau, a dokończył jego syn Jakub. Do budowy użyto materiału z rozebranego zamku dobczyckiego. Konsekracja odbyła się w 1854 roku.

W XIX wieku miasto przeniosło się w dolinę Raby, daleko od wzgórza. Przez lata w tygodniu odprawiano msze w kaplicy przy rynku, a do kościoła na Starym Mieście chodzono w niedziele i święta. W latach 1947–1949 przy rynku zbudowano kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych, który przejął rolę głównej świątyni parafii.

Co zobaczyć

• Epitafium dziecka Sebastiana Lubomirskiego z 1594 roku w prezbiterium – renesansowa płyta z białego marmuru z płaskorzeźbą nagiego dziecka wspartego na czaszce, herbem Lubomirskich i łacińską inskrypcją.
• Ołtarze i ambona – pięć drewnianych ołtarzy; ołtarz główny i dwa boczne z 1851 roku oraz ambonę wykonał Kajetan Domasiewicz z Nowego Sącza.
• Stacje Męki Pańskiej z XVIII wieku, cenna szafa organowa i krzyż na wieży.
• Trójarkadowa dzwonnica z XIX wieku – pośrodku gotycki dzwon „Jan” o średnicy 105 cm, po bokach dwa dzwony odlane w 1975 roku przez braci Felczyńskich w Przemyślu, poświęcone Matce Bożej Częstochowskiej i św. Kazimierzowi.

Ciekawostki

Na Stare Miasto prowadzą od cmentarza „Jeleniec” Kamienne Schody. Na ich szczycie stoją figury Matki Bożej Niepokalanie Poczętej i św. Jana Nepomucena, które dawniej zdobiły most na Rabie – w czasie wojny Niemcy zrzucili je do rzeki, figury wydobyto jednak z wody i ukryto, a w 1970 roku działacze PTTK ustawili je w obecnym miejscu. Obok rośnie pomnik przyrody, lipa „Marysieńka”, upamiętniająca zwycięstwo Jana III Sobieskiego pod Wiedniem w 1683 roku; w jej pniu urządzono grotę z figurką Matki Bożej.

Informacje praktyczne

Adres: Stare Miasto 3, 32-410 Dobczyce. Kościół należy do parafii Matki Bożej Wspomożenia Wiernych. Wnętrze najłatwiej zobaczyć przy okazji nabożeństwa; inną wizytę warto uzgodnić z kancelarią parafii (tel. 12 271 10 44). Dzwonnicę, lipę i otoczenie kościoła obejrzysz o każdej porze. Wstęp jest wolny. Samo otoczenie to 15–20 minut, a cały spacer po wzgórzu ze skansenem i ruinami zamku zajmuje 1,5–2 godziny.

Tripto podpowiada

Wejdź na wzgórze Kamiennymi Schodami od strony cmentarza „Jeleniec” – po drodze miniesz figury z mostu i lipę „Marysieńkę”, a dzwonnicę zobaczysz od frontu. Teren wokół kościoła jest pochyły, ścieżki nierówne. Dobczyce leżą ok. 30 km na południowy wschód od Krakowa. W pobliżu: ruiny zamku z Muzeum Regionalnym PTTK, skansen, fragmenty murów obronnych, kościół Matki Bożej Wspomożenia Wiernych z gotycką Pietą oraz zapora nad Jeziorem Dobczyckim.