Kościół św. Katarzyny w Wolbromiu

Barokowy kościół w północno-wschodnim narożniku rynku w Wolbromiu ma mury grube na około 1,5 m i przez wieki pełnił rolę małej twierdzy. Jego historia sięga 1346 roku, a obecny kształt nadali mu w XVII wieku kanonicy regularni laterańscy z krakowskiego Kazimierza. W środku czeka rzadkie zestawienie barw – ołtarze w czerni i złocie zamiast typowej barokowej bieli.

Historia: od drewnianej świątyni do klasztoru kanoników

Pierwszy, drewniany kościół wymienia rejestr świętopietrza z 1346 roku jako „Ecclesia de Wolwrami civitate”, a parafia powstała zapewne wkrótce po lokacji miasta w 1327 roku. W 1460 roku organmistrz Szymon z Krakowa zbudował tu organy, wówczas jedyne w okolicy. Na przełomie XV i XVI wieku stanął kościół murowany.

Przełom przyniosła fundacja ks. Marcina Wolbrama, potomka zasadźcy miasta, zatwierdzona przez Zygmunta III Wazę w 1628 roku. Sprowadzeni kanonicy regularni laterańscy od 1638 roku przebudowywali kościół i stawiali klasztor; kompleks połączono nadziemnym przejściem prowadzącym do oratorium. Świątynię konsekrował 27 września 1692 roku biskup Stanisław Szembek. W 1710 roku obradowała tu kapituła generalna zakonu – jedna z zaledwie kilku poza Krakowem. Po powstaniu styczniowym władze carskie skasowały klasztor w 1864 roku, a jego gmach stał się plebanią.

Co zobaczyć

• Barokowe ołtarze – główny i dwa boczne z czasów kanoników, utrzymane w zestawieniu czerni i złota.
• Ołtarze i ambona Pawła Turbasy – olkuski rzeźbiarz pod koniec XIX wieku dodał cztery neobarokowe ołtarze, neorokokową ambonę i chór, tak dopasowane do starszych, że odróżni je tylko wprawne oko.
• Późnogotyckie stalle z początku XVI wieku w prezbiterium i sakramentarium w ścianie absydy.
• Wizerunek Matki Bożej Pocieszenia, otaczany w parafii kultem.
• Dzwonnicę przy kościele, wpisaną do rejestru zabytków razem ze świątynią.

Ciekawostki

Nad wejściem do kościoła można wypatrzyć trzy wystające metalowe przedmioty – według parafialnej kroniki to prawdopodobnie pociski armatnie z I wojny światowej, które utkwiły w grubym murze. W latach 1936–1937 dobudowano nawę południową i Kaplicę Pojednania. W kwietniu 1950 roku ówczesny proboszcz ks. Piotr Oborski i wikariusz zostali aresztowani i osądzeni przez komunistyczny sąd; ks. Oborski zmarł w więzieniu w 1952 roku.

Tripto podpowiada

Kościół jest czynną świątynią parafialną, więc najlepiej zajrzeć do środka przed lub po mszy i zachować ciszę. Na obejrzenie wnętrza wystarczy pół godziny. Niedaleko, u zbiegu ulic Mariackiej i Kościuszki, stoi modrzewiowy kościółek Niepokalanego Poczęcia NMP z 1638 roku – razem tworzą krótki spacer po Wolbromiu, dobry przystanek w drodze na Jurę Krakowsko-Częstochowską.