Kościół Św. Trójcy w Nowym Korczynie

Fasada fary w Nowym Korczynie wygląda jak kamienna księga: trzykondygnacyjny szczyt z figurami świętych, płaskorzeźbą Matki Bożej i herbami miasta, Krakowa i biskupa. Narodowy Instytut Dziedzictwa nazywa kościół Świętej Trójcy cennym przykładem „muratorskiego" budownictwa doby Wazów, łączącego późny gotyk, manieryzm i wczesny barok. W środku czekają rzeźba z kręgu Wita Stwosza i barokowe stalle z obrazami świętych jezuickich.

Historia: fara miasta sejmików

Pierwszy kościół w tym miejscu powstał prawdopodobnie przed połową XIII wieku, w związku z lokacją miasta przez Bolesława Wstydliwego w 1258 roku; w źródłach pojawia się w 1326 roku, a Jan Długosz opisywał go jako drewniany. Nowy Korczyn był wtedy ważnym ośrodkiem – zbierały się tu zjazdy rycerstwa i sejmiki generalne Małopolski. W 1525 roku Zygmunt Stary uposażył przy kościele prepozyturę, a w 1585 roku świątynię oddano jezuitom, co wywołało spór z Akademią Krakowską.

Przed 1608 rokiem pożar zniszczył kościół, poza murowaną zakrystią z datą 1566 na skarpie. Jeszcze w 1608 roku zaczęto budowę obecnej świątyni, około 1618 roku była pod dachem, a w 1634 roku mieszczanie ufundowali sklepienia i murowany chór. Dekorację fasady, przypisywaną warsztatowi Sebastiana Fodigi, ukończono po 1635 roku. Konsekracji dokonał w 1659 roku biskup Andrzej Trzebicki.

Co zobaczyć

• Fasada zachodnia – szczyt z figurami świętych Elżbiety, Mikołaja i Wawrzyńca, płaskorzeźbą Matki Bożej z Dzieciątkiem i kartuszami z herbami Nowego Korczyna, Krakowa i biskupa Jakuba Zadzika.
• Portal główny z inskrypcją, datą 1634 i herbem Wazów.
• Ogrójec przy wschodniej ścianie prezbiterium – dwuczęściowy, z kamiennymi arkadami i balustradami.
• Kaplica Pana Jezusa (po 1635 roku) z „marmurowym" ołtarzem Ukrzyżowania z około 1640 roku, przypisywanym Augustinowi van Oyenowi.
• Ośmioboczna kaplica Matki Bożej Różańcowej z lat 1660–1663, z latarnią i polichromią z 1870 roku.
• Kaplica św. Jana Kantego z późnogotycką płaskorzeźbą Opłakiwania Chrystusa z lat 1500–1510, łączoną z kręgiem Wita Stwosza.
• Barokowe stalle z lat 60.–80. XVII wieku z obrazami scen alegorycznych i świętych jezuickich, ołtarz główny z 1692 roku i organy Stanisława Jagodzińskiego z 1912 roku.

Ciekawostki

W 1781 roku piorun uszkodził dach, a w 1844 roku Kazimierz Stronczyński, dokumentujący zabytki Królestwa Polskiego, ostrzegał, że kościół grozi zawaleniem. Remonty z drugiej połowy XIX wieku uratowały budowlę, a w 1889 roku w miejscu drewnianej dzwonnicy stanęła obecna – kamienna, z przejazdem bramnym. Ostatni generalny remont elewacji i fasady przeprowadzono w latach 2014–2018, więc dekoracja szczytu jest dziś dobrze czytelna.

Tripto podpowiada

Według NID zabytek jest dostępny, a wnętrze można zwiedzić po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym z parafią. Na obejście z zewnątrz i wnętrze zarezerwuj 30–45 minut; fasadę najlepiej oglądać od zachodu, a ogrójec od strony prezbiterium. W tym samym mieście warto zobaczyć gotycki kościół św. Stanisława z zespołu klasztornego ufundowanego w 1257 roku przez Bolesława Wstydliwego i św. Kingę, ruiny synagogi z końca XVIII wieku, Dom Długosza i źródełko św. Kingi.