Plac Solny w Wiślicy

Nazwa Placu Solnego przypomina, że Wiślica była kiedyś miastem kupców, a nie tylko królewskich zjazdów. To tutaj, u stóp gotyckiej kolegiaty Kazimierza Wielkiego, stoi dziś przeszklony pawilon Muzeum Archeologicznego, a pod ziemią biegnie ponad 150-metrowa trasa prowadząca do reliktów romańskich kościołów. Plac to dobry punkt startowy do zwiedzania jednego z najmniejszych miast w Polsce.

Historia: sól, cła i szlak na Ruś

Przez Wiślicę biegł szlak handlowy z Pragi i Krakowa na Ruś Kijowską, a muzeum zwraca uwagę, że już w XI wieku stał tu kościół św. Mikołaja – patrona kupców. Kazimierz Wielki otoczył miasto murem z trzema bramami i nadał mu przywilej prowadzenia składu soli, potwierdzany później przez Kazimierza Jagiellończyka (1460) i Jana Olbrachta (1493). W 1386 roku Władysław Jagiełło zwolnił mieszczan z opłat targowych i ceł. W 1347 roku ogłoszono tu statuty wiślickie, pierwszą kodyfikację prawa w Polsce.

Miasto upadło po pożarze w 1564 roku i najeździe szwedzkim w 1657 roku. Prawa miejskie, nadane w 1326 roku, Wiślica straciła w 1870 roku, a odzyskała 1 stycznia 2018 roku – z 503 mieszkańcami była wtedy przez rok najmniejszym miastem Polski, dopóki tytułu nie przejął Opatowiec.

Co zobaczyć przy placu

• Pawilon Archeologiczny (Plac Solny 35) z 2022 roku – siedziba Muzeum Archeologicznego, oddziału Muzeum Narodowego w Kielcach.
• Podziemny szlak łączący pawilon z rezerwatem w podziemiach bazyliki: relikty kościoła św. Mikołaja z XI wieku, dwóch romańskich kolegiat i słynna gipsowa posadzka z XII wieku.
• Bazylika Narodzenia NMP – gotycka kolegiata fundacji Kazimierza Wielkiego, z rusko-bizantyjskimi freskami w prezbiterium.
• Figura Męki Pańskiej z drugiej połowy XVII wieku – kamienny słup z kapliczką przy placu.
• Dom Długosza z 1460 roku z gotyckimi polichromiami – kilka minut pieszo.

Ciekawostki

W 2018 roku zespół bazyliki z reliktami kościoła św. Mikołaja i grodziskiem „na łąkach” otrzymał tytuł Pomnika Historii. Grodzisko na podmokłych łąkach koło miasta pochodzi z X–XI wieku, a Długosz nazywał zespół pałacowy z dwiema rotundami „Regia” – siedzibą królewską.

Tripto podpowiada

Sam plac obejrzysz w kwadrans, ale z muzeum i bazyliką zaplanuj 1,5–2 godziny. Ostatnie wejście do muzeum jest godzinę przed zamknięciem, a w święta obowiązują osobne godziny – sprawdź je na stronie Muzeum Narodowego w Kielcach. Z Buska-Zdroju (ok. 17 km) dojedziesz drogą 776, a do centrum skręć w drogę 771, która prowadzi prosto na Plac Solny. Do Wiślicy kursują też autobusy z Buska i Kielc.